صفحه اصلی اختلالات روانشناسی اختلالات رشدی تحولی مشکل خواندن در دانش‌آموزان ابتدایی

مشکل خواندن در دانش‌آموزان ابتدایی

0
0
138
کلینیک روانشناسی ذهن آرا

نارساخوانی نوعی اختلال یادگیری است که در آن فرد در مورد مهارت‌های نوشتن مشکل پیدا می‌کند. این اختلال به هوشبهر و محیط آموزشی مربوط نمی‌شود. اگر بهنگام تشخیص داده شود، قابل درمان است. در این یادداشت تعاریف و بعضی از راهکارهای آن ارائه شده است.

اختلال یادگیری اساساً عبارت است از اینكه توانایی شخص در خواندن، نوشتن یا ریاضیات با در نظر گرفتن سن تقویمی، هوش اندازه‌گیری شده و تحصیلات مناسب با سن وی، به میزان قابل ملاحظه‌ای پایین‌تر از حد مورد انتظار باشد. این مشكل بر پیشرفت تحصیلی یا فعالیت‌های زندگی روزمره كه به این مهارت‌ها نیاز دارد، تأثیر می‌گذارد. از ویژگی‌های دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری می‌توان به این موارد اشاره کرد که آنها معمولاً هوش بالای متوسط دارند و فاقد ضایعات بیولوژیک بارز هستند و مشکلات حاد روانی و اجتماعی ندارند اما در شرایط یکسان آموزشی عملکرد ضعیف‌تر دارند. این قبیل کودکان با وجود اینکه هوششان کمتر از سایر همکلاسان عادی نیست، دچار مشکل یادگیری هستند. شاید آنها در یک یا چند مهارت دچار اشکال باشند. خصوصیت دیگر کودکان مبتلا به یادگیری این است که آنها بیش از حد پرجنب و جوش و بی‌دقت هستند. والدین ممکن است در سال‌های اولیه مدرسه، آنها را به صورت کودکان پرانرژی تلقی کنند اما در سال‌های بعد موقعی که کودک قادر نیست همچون همکلاسان خود رفتار خود را کنترل کرده و وضع درسی خود را بهبود بخشد، بی‌توجهی و عدم‌اعتنای والدین در گذشته جای خود را به نگرانی خواهد داد.

خواندن یكی از فعالیت‌های بسیار هوشمندانه‌ای است كه انسان در طـول زنـدگی یـاد می‌گیرد. كنش‌های پیچیده ذهنی همانند زبـان و خوانـدن از زوایای فراوانی مورد بررسی قرار گرفته‌اند. هر گاه ما به خوانـدن طبیعـی بـه عنـوان یـک روی سكه بنگریم، اختلال در خواندن روی دیگر آن خواهد بود. در سال‌های اخیـر تحـول چشمگیری در مطالعات مربوط به خواندن ونارساخوانی صـورت گرفتـه اسـت. در ایـن پژوهش‌ها ابعاد مختلـف نارسـاخوانی از جملـه جنبـه‌هـای زیـستی ـ عـصبی، شـناختی و آموزشی مورد توجه بوده‌اند تا پاسخ مناسبی برای تبیین و تعریف موضـوعات مـرتبط بـا این اختلال، به ویژه در حوزه‌هـای شـناخت ایـن اخـتلال و مبـانی زیـستی و عـصبی آن، روش‌های مناسب برای تشخیص زودهنگام و رشد برنامه‌های درمـانی و ترمیمـی مـؤثرتر بیابند. پیشرفت و توسعه وسایل و روش‌های ارزیابی و تغییر در استانداردهای ارائه خدمات مربوط به آموزش از جمله دلایلی است که شیوع این نوع اختلال در جوامع را ازدیاد بخشیده است.

آنچه در مهارت خواندن از یک دانش‌آموز دوره ابتدایی انتظار داریم، بازشناسی کلمه، درک مطلب و تحلیل کلمه است. افراد نارساخوان معمولاً در موقع یادگیری وابستگی مفرط دارند و بدون کمک نمی‌توانند بخوانند و هنگام خواندن بر عملکرد خود نظارتی ندارند. دامنه واژگانشان محدود است. یادگیری صدای حروف برایشان دشوار است. در تعمیم مفاهیم مشکل دارند و قوانینی که یاد گرفته‌اند را در خواندن مطالب به کار نمی‌برند.

بهتر است که این دانش‌آموزان به گروه‌های کوچک تقسیم شوند و آموزش آنها در کلاس‌های ویژه انجام شود یا اینکه در کلاس‌های عادی توسط معلم ویژه آموزش ببینند. در این روش معلم به رفع نقاط ضعف دانش‌آموزان با ناتوانی یادگیری می‌پردازد. علاوه بر اینها معلمان ویژه خدماتی را نیز به طور غیر‌مستقیم ارائه می‌دهند. آنها از طریق مشاوره با معلمان عادی سعی می‌کنند برنامه‌های کلاسی را با توجه به نیازهای دانش‌آموزان با ناتوانی یادگیری تنظیم کنند.

انواع نارساخوانی

ناخوانی: اصلاً نمی‌تواند بخواند.

نارساخوانی غفلت: بعضی از کلمات را در طول خواندن جا می‌اندازد.

نارساخوانی واج‌شناسی: معمولاً رابطه بین حرف و کلمه را تشخیص نمی‌دهد.

نارساخوانی سطحی: حروفی که از نظر شکل مشابه هم باشند را نمی‌تواند تشخیص دهد.

توجه داشته باشید که این نوع اشتباهات در ابتدای یادگیری خواندن رایج است و نمی‌توان روی آن نام اختلال گذاشت مگر اینکه با آزمون اختلال تشخیص داده شده باشد.

به عنوان راهبرد می‌توان به این موارد اشاره کرد:

یکی از روش‌هایی که به رشد روان خواندن دانش‌آموزان کمک می‌کند، خواندن متن با صدای بلند است. در این روش معلم متن را با صدای بلند می‌خواند و دانش‌آموزان ضمن نگاه کردن به متن به معلم گوش می‌دهند. در این روش دانش‌آموزان هم از محتوای متن لذت می‌برند و هم از خواندن معلم الگوبرداری می‌کنند.

تکرار نیز یکی از راهبردهای بهبود روان‌خوانی است. چنانچه توجه کرده باشید، کودکان خردسال تمایل دارند داستانی را به کرات برای آنها بخوانید تا حدی که گاهی آنها داستان را همراه شما بازگو می‌کنند. در ابتدا آنها بعضی کلمات و عبارت‌ها را با شما تکرار می‌کنند ولی به تدریج به وضعیتی می‌رسند که تمامی داستان را با شما می‌خوانند. در به کارگیری راهبرد تکرار باید ابتدا از متن‌های کوتاه شروع کرد و پس از آنکه دانش‌آموزان به حد تسلط رسیدند، می‌توان از متن‌های طولانی‌تر استفاده کرد.

خواندن گروهی متن توسط دانش‌آموزان راهبردی دیگر محسوب می‌شود و به بهبود روانی کلام آنها کمک می‌کند، این روش برای دانش‌آموزانی مناسب است که در درک مطلب مشکل ندارند ولی در شناسایی کلمه‌ها و سرعت خواندن مشکل دارند.

با توجه به اینکه حافظه فعال دیداری این افراد ضعیف است و با تقویت آن می‌توان به آنها کمک کرد، متن را به قطعات کوچک‌تر تقسیم کنید. از عدد و رنگ برای تمایز موارد از هم استفاده کنید. به سبک متفاوتی بنویسید تا جذابیت خواندن بالا رود. مثلاً متن را عمودی بنویسید.

در نهایت باید بگوییم که نارساخوانی نوعی اختلال یادگیری دانش آموزان است که با آموزش ویژه توسط معلم و انجام راهبردهایی در صورتی که بهنگام تشخیص داده شود، قابل حل است.

به این مقاله امتیاز دهید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *