اخبار و جشنواره ها

تحولات اخیر خانواده و پیامدهای آن

تحولات اخیر خانواده، تاثیراتی زیادی بر خود افراد و کودکان آنها داشته است. امروز در جعبه ابزار ذهنی این مورد را بررسی می کنیم. با وجود تمایل عمومی به ازدواج و تشکیل خانواده، در چند دهه اخیر و به‌ دنبال توسعه صنعتی، روندی در بسیاری از کشورهای صنعتی به چشم می‌خورد که نشانگر تهدید جدی خانواده‌ها و بی‌ثباتی زندگی خانوادگی است. آمارهای منتشر شده نشان می‌دهد که در طی چند دهه اخیر در این جوامع، آمار ازدواج کاهش یافته است، متوسط سن ازدواج افزایش یافته است، به شمار افرادی که هرگز ازدواج نمی‌کنند افزوده شده است و در طی قرن بیستم بطور مستمر شمار موارد طلاق افزایش یافته است که در پی آن افزایش خانواده‌های تک والد و فرزندان طلاق را در پی داشته است. این تحولات در برخی از جوامع تا آنجا پیش رفته است که بسیاری از افراد این جوامع زندگی مشترک بدون ازدواج را به عنوان جایگزین برای ازدواج برگزیده اند.


مقاله مرتبط: عوامل دخیل در فروپاشی ازدواج


هر چند آمار ازدواج در جوامع صنعتی رو به کاهش نهاده است اما شواهد زیادی وجود دارد که ازدواج همچنان نقش مثبت بارزی در سلامت جسمانی، روانی و رفاه اقتصادی افراد ایفا می‌کند. ده ها سال پژوهش رابطه میان سلامت، شادمانی و ازدواج را روشن ساخته است. پروفسور “ویلیام دوهرتی” اشاره می‌کند: “ازدواج شادمان و پایدار بهترین محافظ در برابر بیماری‌ها و مرگ‌های زودرس بالغین است و در کودکان، بهترین منبع ثبات عاطفی و سلامت جسمانی است.”

شواهد قاطع و معتبر نشان می‌دهند، ازدواج فضای مناسبی را فراهم می‌سازد که مرگ و میر و بیماری‌ها در آن کمتر است. بالعکس در طلاق، مردان، زنان و کودکان مستعد بیماری می‌شوند. در هر اقدامی برای ارتقاء سلامت، این مسئله بایستی مدنظر قرار گیرد.

بالغین

تقریباً تمام مطالعاتی که به رابطه مرگ و میر با ازدواج پرداخته‌اند، نشان داده‌اند که افراد مجرد مرگ و میر بیشتری دارند. این یافته‌ها از سال ۱۹۳۰ میلادی در آمار و ارقام منتشر شده‌ی کلیه کشورهایی که دسترسی به آمار سلامتی جامعه خود دارند، دیده می‌شود. مطالعه مقایسه‌ای کشورهای صنعتی نشان داد نه تنها ازدواج با افزایش طول عمر همراه است بلکه میزان مرگ و میر افراد مجرد در دهه اخیر افزایش یافته است.

تاثیر تحولات اخیر خانواده بر بالغین

بررسی “لارسن” در ایالات متحده نشان داد، میزان مرگ و میر افراد مطلقه در دوره‌های مختلف سنی، ۸۴ درصد بیش از افراد متاهل همان دوره‌های سنی است. و این به معنی از دست رفتن ۱۰ سال زندگی هر فرد مطلقه است. که از لحاظ ارقام سلامتی معادل مصرف یک پاکت سیگار در روز است.

پژوهش “کدبروک” روی جمعی از زنان متخصص ایالات متحده نشان داد، تابلوی معمول مرگ و میر که مردان شش سال زودتر از زنان فوت می‌شوند، در این گروه معکوس شده است. عوامل مؤثر در این جابجایی، درصد بالای زنان مجرد، بیوه و مطلقه‌ی مورد مطالعه در این پژوهش شناخته شد.

به نظر می‌رسد ازدواج نقش حفاظتی در برابر سرطان ایفا می‌کند و در صورت ابتلا به سرطان شانس بهبودی افراد متاهل بیش از افراد مجرد است. “لی لین فیلد” دریافت فاز نهایی سرطان در افراد مجرد بیش از افراد متاهل دیده می‌شود. شانس سرطان ریه در مجردین دو برابر است، سرطان دهان و حلق در افراد مجرد چهار بار بیشتر دیده می‌شود و افراد مجرد پنجاه درصد بیش از افراد متاهل به سرطان دستگاه گوارشی و سیستم ادراری مبتلا می‌شوند. “لینچ” دریافت مرگ‌های زودرس ناشی از بیماری‌های قلب و عروق در افراد مجرد دوبار بیش از افراد متاهل است و احتمال مرگ و میر ناشی از پنومونی در افراد مطلقه ۷ برابر افراد متاهل است.

تفاوت آماری در میان زنان به شدت مردان نیست اما مرگ و میر زنان مجرد ۸۰ درصد و زنان مطلقه ۶۰ درصد بیش از افراد متاهل است.
اینکه چگونه ازدواج چنین تاثیری بر سلامت و بیماری افراد می‌گذارد مورد توجه تحقیقات بسیاری بوده است و محققین به برخی از طرق تاثیرات ازدواج بر سلامت اشاره کرده‌اند:

  • زوج‌های شادمان روش‌های زندگی سالم‌تری دارند (برای مثال، مصرف دخانیات و الکل در آنها کمتر دیده می‌شود و بیشتر به ورزش می‌پردازند.)
  • زوج‌ها از مراکز بهداشتی استفاده بیشتر و مناسب‌تری می‌برند و بیماری‌های آنها در مراحل ابتدایی‌تر تشخیص داده می‌شود.
  • زوج‌ها در مراقبت از یکدیگر نقش فعالی دارند.
  • همچنین نشان داده شده است که عدم رضایت از ازدواج مستقیماً اثرات منفی بر سلامتی افراد دارد برای مثال، تعارض در ازدواج با سرکوب سیستم ایمنی همراه است.

اختلالات روانشناختی

ازدواج موفق، انعطاف‌پذیری در برابر استرس‌های زندگی را افزایش می‌دهد و اختلالات روانشناختی را کاهش می‌دهد. در مقابل مشکلات ارتباطی و جدایی اغلب با مشکلات انطباقی همراهند. تنش‌های ازدواج با افزایش بسیاری از اختلالات، شامل سوء مصرف مواد، افسردگی و اختلالات دو قطبی و اضطراب همراهند. تنش‌های ازدواج اغلب پیش زمینه‌ شروع برخی مشکلات فردی مانند الکلیسم و افسردگی است. به علاوه تنش‌های ازدواج پیش‌گویی پیش آگهی ضعیف درمان اختلالات روانشناختی می‌باشد.

رفاه اقتصادی

مزدوجین از رفاه اقتصادی بیشتری برخوردارند. متاهلین به منابع اقتصادی غنی‌تری دسترسی دارند و در مدیریت منابع اقتصادی موفق‌تر عمل می‌کنند و ازدواج موفق با کاهش روزهای غیبت از کار و موفقیت شغلی همراه است. از سوی دیگر طلاق با کاهش درآمد هر دو شریک زندگی همراه است اغلب افراد پس از طلاق کاهش قابل توجهی در میزان درآمد و استاندارد زندگی خود گزارش می‌کنند و به خصوص زوج‌های کم‌درآمد پس از جدایی دچار مشکلات مالی شدیدی می‌شوند.

کودکان

بزرگ شدن در خانه با پدر و مادری که روابط پایدار و شادمانی با یکدیگر دارند، یکی از قوی‌ترین محافظان کودکان در برابر مشکلات روانی، جسمی، آموزشی و ارتباطی است. در مقابل، تعارض میان والدین، تنش‌های خانواگی و طلاق والدین عوامل خطر جدی در بروز افسردگی، رفتارهای اجتنابی، اختلال سلوک، مهارت‌های ضعیف اجتماعی، مشکلات سلامتی و آموزشی کودکان است.

یافته‌های مشابه بالغین در کودکان نیز وجود دارد. تحقیقات متعدد نشان داده‌اند که طلاق اثرات کوتاه ‌مدت و دراز مدت زیادی بر کودکان دارد. و تبعات طلاق اغلب به دوره بزرگسالی این کودکان هم گسترش می‌یابد و آثار منفی بر سلامتی، زندگی خانوادگی، عملکرد آموزشی و موقعیت شغلی سال‌های آینده آنها خواهد گذاشت.

تبعات طلاق

در کوتاه مدت، سن کودکان در هنگام طلاق والدین بر واکنش‌های آنها تاثیر می‌گذارد. شایع‌ترین واکنش کودکان، خشم نسبت به یک یا هر دو والد، غمگینی و افسردگی است. در کودکان کم سن و سال‌تر اغلب چسبندگی به والدین و واکنش‌های قهقرایی مانند شب ادراری دیده می‌شود. در حالی‌که کودکان بزرگتر ممکن است از خانه دوری جویند و روابط عاطفی خود را در مکان‌های دیگر جستجو کنند.

تبعات طلاق

در تحقیقات دیگری هترینگتون دریافتند، در حالی که کودکان بزرگتر می‌توانند با شرکت در جمع دوستان و برقراری روابط اجتماعی با وابستگان مسن‌تر و یا دوستان خانوادگی، خود را از محیط خانواده جدا سازند اما کوچکترها که چنین موقعیتی ندارند، رفتارهای متفاوتی را نشان می‌دهند. محققین دریافتند، کودکان طلاق که نزد مادرانشان زندگی می‌کنند، در مقایسه با همتایان خود که با هر دو والد خود زندگی می‌کنند، در ارزشیابی رفتاری، مهارتی و آموزشی نمرات کمتری می‌گیرند. طی یک دوره دو ساله رابطه این کودکان با ناپدری‌های خود کاهش می‌یابد و در کوتاه مدت افزایش در رفتارهای اجتنابی و ضداجتماعی نسبت به مادرانشان دیده می‌شود.


مقاله مرتبط: طلاق روانی و جلوگیری از آن


همچنین روشن شده است که طلاق می‌تواند اثرات دراز مدتی بر کودکان به جای بگذارد. در انگلستان مطالعات کوهورت در طی سال‌های ۱۹۴۶، ۱۹۵۸ و ۱۹۷۰، شواهد طولی را فراهم ساخت. “مک الیستر” می‌نویسد: “پی‌گیری های ۲۱، ۲۶، ۳۱ و ۳۶ ساله، شواهد قطعی فراهم ساخت که تجربه طلاق والدین در کودکی می‌تواند اثرات منفی بر سلامتی، رفتار و موقعیت اقتصادی آنها طی سه سال پس از وقوع طلاق داشته باشد.” براساس شواهد موجود، کودکانی که در زمان طلاق والدین خود کمتر از پنج سال سن داشته‌اند، بخصوص مستعد اثرات طلاق هستند.

دسته‌ای دیگر از مطالعات مشخص کرده‌اند:

  • بچه‌های طلاق به بیماری‌های روانپزشکی مستعدترند.
  • زنانی که والدین آنها طلاق گرفته‌اند، بیش از سایر زنان الکل مصرف می‌کنند.
  • بروز زخم‌های معده و کولیت در مردان ۲۶ ساله‌ای که هنگام طلاق والدین کمتر از ۵ سال داشته‌اند، پنج بار بیش از آنهایی است که در زمان طلاق والدین بیش از ۱۶ سال داشته‌اند.
  • کودکان طلاق که با مادرانشان زندگی می‌کنند، ۵۰ درصد بیش از سایرین در خطر ابتلا به آسم هستند و شانس وقوع صدمات فیزیکی ۲۰ تا ۳۰ درصد در آنها بیشتر است.
  • طلاق والدین می‌تواند عامل موثری در کاهش طول عمر باشد.

مشکلات رفتاری

شواهد زیادی دال بر افزایش مشکلات رفتاری و بزهکاری در دختران و پسران طلاق وجود دارد. برخلاف بسیاری از والدین، کودکان به دنبال طلاق والدین خود احساس رهایی ندارند، بلکه اکثر آنها تنش‌های هیجانی شدیدی را بلافاصله پس از طلاق، و در تلاش برای سازگاری با زندگی جدید، تجربه می‌کنند.

کودکانی که جدایی و طلاق را تجربه کرده‌اند، دو یا سه بار بیش از همتایان خود از مدرسه محروم و یا اخراج می‌شوند و احتمال مراجعه درمانی آنها به علل رفتاری و عاطفی سه بار بیشتر است. این کودکان درجات بیشتری از رفتارهای ضداجتماعی، اضطراب، افسردگی، بی‌توجهی، بیش فعالی، وابستگی و ترس را نشان می‌دهند. اگر چه دخترها کمتر از پسرها بزهکار می‌شوند، اما بزهکاری در هر دو گروه فرزندان طلاق، دختر و پسر بیشتر دیده می‌شود. شماری از محققین رفتارهای تهاجمی و پرخاشگری کودکان سن مدرسه را با سابقه طلاق والدین ارتباط داده اند.

مقالات مرتبط
ارسال نظر

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.