اخبار و جشنواره ها

صحبت با فرزندان درباره مواد مخدر

بسیاری از والدین برای بحث درباره مصرف مشروبات الكلی و مواد مخدر با فرزندان خود دودل و مردد هستند و به گمان خود نمی خواهند پرده حیا دریده شود. تعدادی از والدین بر این باور هستند كه به هیچ وجه این احتمال وجود ندارد كه روزی فرزندان آنها سراغ مصرف موا دمخدر بروند. گروهی دیگر میل به صحبت راجع به مواد مخدر دارند ولی نحوه آن را نمی دانند و حتی گروهی از این می ترسند كه نكند صحبت ها سبب به وجود آمدن فكر مصرف در فرزندان شود. امروز در جعبه ابزار ذهنی راهنمای صحیح صحبت با فرزندان در رابطه با مواد مخدر را آورده ایم.


مقاله مرتبط: والدین و پیشگیری از سوء مصرف مواد


درست نیست تا اطمینان از مشكل دار شدن فرزند خود منتظر بمانید. بسیاری از جوانان یا نوجوانان سوء مصرف كننده مواد مخدر در شروع درمان به این نكته اشاره می كنند كه قبل از اطلاع والدین از اعتیاد آنها، به مدت یك یا دو سال مواد مصرف می كردند. صحبت و اطلاع رسانی درباره مشروبات الكلی و مواد مخدر را از همان ابتدای دوره كودكی شروع كنید و این ارتباط را همیشه باز نگاه دارید.

از اینكه ممكن است نتوانید به همه سوالات فرزند خود راجع به موادمخدر پاسخ دهید، نترسید. اجازه دهید فرزند شما آگاه شود كه شما به شدت نگران سلامتی وی هستید و با كمك یكدیگر می توانید پاسخ ها را پیدا كنید. استفاده از مشاوره های اعتیاد می تواند در یافتن پاسخ ها به شما كمك كند.

شنونده خوبی باشید

مطمئن شوید فرزند شما هنگام بیان مشكل یا طرح سوال نزد شما احساس راحتی می كند. به دقت به صحبت های فرزند خود گوش فرا دهید. اجازه ندهید مطالب شنیده شده سبب خشمگین شدن شما و قطع ارتباط شود. اگر نیاز شد قبل از ادامه بحث چند دقیقه موقعیت را ترك كنید تا خشم شما آرام گیرد و سپس ادامه دهید. از مطالبی كه ممكن است فرزند شما مطرح نكرده باشد، یادداشت بردارید. اگر فرزند شما درباره مشكلات خود چیزی نمی گوید، از او سوال كنید و به پرسید در مدرسه یا هنگام فعالیت های دیگر چه اتفاقی می افتد. حتی برای بحث درباره مطالب حساس نیز آماده، در دسترس و پیشقدم باشید. جوانان باید احساس كنند كه می توانند درباره موضوعات بسیار مهم روی دقت اطلاعات والدین حساب و اتكا كنند. اگر در هنگامی كه امكان متمركز كردن توجه كامل خود را ندارید، فرزند شما می خواهد با شما بحث كند، برای او توضیح دهید كه چرا نمی توانید الان بحث را ادامه دهید. زمان دیگری را برای صحبت كردن با او مشخص كنید و موضوع را به آن زمان موكول كنید.

تحسین و تمجید فرزندان خود را فراموش نكنید

روی اعمال صحیح و درستی كه جوان شما انجام م یدهد، تاكید كنید نه روی كارهای غلط او. هنگامی كه والدین قبل از انتقاد، تحسین كنند، فرزند آنها یاد می گیرد احساس بهتری درباره خود داشته باشد و بدین ترتیب اعتماد به نفس آنها افزایش می یابد و می توانند به قدرت قضاوت خود اعتماد كنند.

پیام های خود را به صورت واضح مطرح كنید

گفتن پیام به صورت واضح

هنگامی كه درباره مصرف مشروبات الكلی یا موا دمخدر صحبت می كنید، مطمئن شوید درحال انتقال پیام واضح و صریح «مصرف نكن» هستید و فرزند باید متوجه شود دقیقا چه انتظاری از او دارید. برای مثال «در خانواده ما كسی حق مصرف مواد غیرمجاز ندارد و بچه ها هم مجاز به مصرف الكل یا مواد مخدر نیستند».

الگوی رفتاری مناسبی برای فرزند خود باشید

فرزندان به وسیله آموزش و مشاهده مثال های عینی، قادر به فراگیری موارد مطلوب هستند. مطمئن شوید رفتار شما منعكس كننده استانداردهایی نظیرصداقت، عدالت و درستی است كه از فرزندان خود انتظار دارید.

پندهایی برای برقراری ارتباط

ارتباط موثر بین والدین و فرزندان، همیشه به راحتی برقرار نمی شود. كودكان و بزرگسالان دارای شیوه های متفاوت ارتباط و پاسخ دهی در گفتگو و محاوره خود هستند، به علاوه زمان و فضای محاوره، تعیین كننده موفقیت آن خواهند بود. والدین باید با فرزند خود در محیطی آرام و با روشی عاری از شتاب صحبت كنند.

نكات ذیل به منظور برقراری ارتباط مناسب مطرح می گردد

  • گوش كنید.
  • كاملا توجه كنید.
  • صحبت طرف مقابل را ناتمام قطع نكنید.
  • هنگامی كه فرزند شما مشغول صحبت كردن با شما است، مطلبی كه می خواهید درباره آن صحبت كنید را آماده نكنید.
  • قضاوت را به وقتی موكول كنید كه صحبت های فرزند شما به پایان رسیده و از شما درخواست پاسخ كرده است.

برقراری ارتباط مناسب با نوجوان

نگاه كردن

از حالت صورت، تظاهرات چهره ای و همچنین زبان و بدن فرزند خود آگاه باشید. آیا فرزند شما عصبی، ناراحت و درهم است، پاهایش را تكان می دهد، مدام به ساعت نگاه می كند، دست هایش را به هم می مالد یا اینكه آرام است، لبخند می زند و به چشمان شما نگاه می كند. اطلاع و پی بردن به این علایم به والدین در درك احساسات فرزندشان كمك می كند. در طی گفتگو، فرزند را ترغیب كنید و نشان دهید سراپا گوشید. اگر نشسته اید خود را به طرف جلو خم كنید، اگر قدم می زنید دست روی شانه آنها بگذارید، سرتان را تكان دهید و به چشم های آنان نگاه كنید.

پاسخگویی

گفتن جملاتی مانند «من هم خیلی درباره … نگرانم» یا «من هم فهمیدم كه چیزی مشكل آفرین شده»، روش بهتری برای پاسخ دادن به فرزند است تا اینكه جملات را چنین شروع كنیم: «تو باید» یا «اگر من جای تو بودم» یا «وقتی من هم سن تو بودم هیچ وقت چنین كاری نمی كردم». صحبت متفكرانه بهتر از صحبت هایی شبیه سخنرانی، نصیحت یا پاسخ های خود آیند درك می شود. اگر فرزند چیزی می گوید كه نمی خواهید آن را گوش دهید، بیانات آنها را نادیده نگیرید.

سعی نكنید برای هر جمله فرزند خود، یك نصیحت آماده سازید و بگویید. بهتر است به دقت به جملات او گوش دهید و سعی كنید احساسات پشت این كلمات را درك كنید. مطمئن شوید منظور فرزند خود را درك كرده اید. برای كسب تایید، آن را برای فرزند تكرار كنید.


مقاله مرتبط: نظارت بر فرزندان


سنین پیش دبستانی

شاید آموزش پیشگیری از مصرف مواد مخدر برای كودك پیش دبستانی ضروری به نظر نرسد، ولی نگرش ها و عاداتی كه كودكان در همان سنین اولیه یاد می گیرند، در نحوه تصمیم گیری بعدی آنها نقش بسیار مهمی دارد. كودك سه یا چهار ساله هنوز آمادگی یادگیری مفاهیم پیچیده راجع به الكل یا سایر مواد مخدر را ندارد ولی می تواند مهارت های تصمیم گیری و مشكل گشایی كه بعدها سبب اجتناب از مصرف مشروبات الكلی و موا دمخدر می شود را فراگیرد. به خاطر داشته باشید، كودكان در این گروه سنی توانایی شنیدن صحبت طولانی مدت را ندارند. آنها بیشترعلاقه مند به انجام كارها برای خودشان هستند.

برای والدین گرفتار پرمشغله، انجام كارهای كوتاه مدت برای كودك خود بسیار وسوسه آور است، زیرا هم سریع تر و هم راحت تر است. با یك طرح ساده، می توانید با استفاده از روش یادگیری و همرنگ شدن با كودك، به كودك خود نحوه تصمیم گیری را آموزش دهید. اجازه دهید كودك از بین عقاید و ایده هایی كه برای شما قابل قبول است، انتخاب كند. هنگامی كه انتخاب صورت گرفت، مطمئن شوید كودك مفهوم آن را به خوبی درك كرده و با آن درگیر شده است.

مهد كودك تا كلاس سوم

كودكان ۵ تا ۹ ساله معمولا احساس خوبی راجع به خود دارند. از اینكه در حال رشد هستند لذت می برند و معمولا مدرسه و فرصت های جدید را دوست دارند. در این مرحله نیز كودكان ابتدا از طریق تجربه رویدادها، فرا می گیرند و تفكر می كنند و در مورد وقایعی كه د ر آینده ممكن است رخ دهد درك خوبی ندارند. واقعیت و خیال به راحتی درهم آمیخته می شود، دنیا همان گونه دیده می شود كه كودك می خواهد و نه به صورت واقعی آن. كودكان در این سنین نیازمند قوانین و هدایت رفتار و اطلاعات برای تصمیم گیری و انتخاب صحیح هستند.

بحث درباره مشروبات الكلی و سایر مواد مخدر باید مربوط به افراد و رویدادهایی باشد كه كودك آنها را می شناسد و در واقع باید مربوط به همان موقع و همان جا باشد. بسیاری از كودكان علاقه مندند بدانند بدن آنها چگونه فعالیت می كند، پس بحث می تواند روی نگهداری سلامتی كامل و اجتناب ا هرگونه آسیب به بدن متمركز شود.

نقش والدین از دومنظر بسیار مهم است، یكی به عنوان معلم و دیگری به عنوان الگوی نقش. كودكان معمولا به همه چیز اعتماد دارند و باور دارند تصمیم هایی كه بزرگسالان برای آنها می گیرند، درست است. به كودك خود كمك كنید كسی كه آنها باید به او اعتماد كنند را بشناسند و بفهمند این اعتماد مهم است. آنها باید درك كنند، صرف اینكه كسی بگوید «این كار را
بكن» همیشه برای انجام دادن آن كار كافی نیست.

در پایان كلاس سوم فرزند شما باید درك كند:

  • مواد مخدر و دارو های غیرمجاز چیست، چرا غیر قانونی و غیر مجازند، شكل آنها چگونه است، وبه چه میزان زیان آورند.
  • تفاوت بین غذاها، سموم، داروها و مواد مخدر غیرمجاز چیست.
  • اگر داروها هنگام بیماری توسط پزشك تجویز شود و توسط والدین مسئول داده شود، مفید و كمك كننده است ولی اگر این داروها درست استفاده نشوند زیان آور و خطرناك خواهند بود.
  • اهمیت اجتناب از اشیا، بسته ها و مواد ناشناخته و احتمالا خطرناك چیست.
  • کدام فرد بزرگسال، در مدرسه و یا خارج از آن برای پاسخ دادن به سوالات قابل اعتماد است و می توان هنگام موارد اضطراری از او درخواست كمك كرد.
  • كدام غذاها مغذی ترند و چرا ورزش اهمیت دارد.
  • قوانین مربوط به مشروبات الكلی و سایر موا دمخدر در مدرسه و خارج چیست.
  • چرا مصرف مشروبات الكلی و سایر مواد مخدر برای همه كودكان غیرمجاز است.

كلاس چهارم ابتدایی تا اول راهنمایی

در این دوره، سرعت رشد جسمانی كاهش یافته و میزان زیادی از انرژی صرف یادگیری می گردد. كودكان ۱۰ الی ۱۲ ساله علاقه مند به یادگیری واقعیت ها به ویژه چیزهای عجیب و غریب هستند و می خواهند از نحوه كار همه چیز سر در بیاورند و منابع اطلاعات در دسترس خود را شناسایی كنند. دوستان (بهترین دوست یا گروهی از دوستان) اهمیت زیادی پیدا می كنند.

آنچه كودكان معمولا در این سن به آن علاقه مند می شوند و پیگیری می كنند، چیزی است كه توسط افكار گروه تعیین می شود. قسمتی از خود انگاره كودكان در حیطه ای كه توسط همسالان پذیرفته می شوند، شكل می گیرد به ویژه همسالان صمیمی. در نتیجه، هیچ یك از اعضای گروه نمی توانند مستقل از گروه تصمیمی اتخاذ كنند و انتخاب باید گروهی باشد. شاید این مهم ترین دوره سنی است كه والدین برای پیشگیری از مصرف موادمخدر باید روی تلاش های پیشگیرانه خود تمركز كنند. این دوره پایان دوره تحصیلات ابتدایی و آغاز دوره راهنمایی است و دوره حیاتی برای تصمیم گیری درباره مصرف مشروبات الكلی و موادمخدر است. سنینی كه بیشترین خطر شروع مصرف سیگار را دارند مربوط به كلاس دوم و سوم راهنمایی است.

تحقیقات نشان داده است اغلب مصرف مشروبات الكلی و سایر موادمخدر در اوایل دوره جوانی شروع می شود و شروع مصرف در این سن، احتمال روبرو شدن با مشكلات جدی را افزایش می دهد. پیامی كه به كودك شما باید به صورت واضح و صریح منتقل شود، ممنوعیت مصرف مواد مخدر یا مشروبات الكلی است. این پیام باید مبتنی بر واقعیت باشد و موجب انگیزه ای قوی برای مقاومت در برابر فشار مصرف الكل یا سایر مواد مخدر گردد. اطلاعات جدید مناسب شامل موارد ذیل است:

  • روش شناسایی مواد نظیر مشروبات الكلی، سیگار، حشیش، مواد استنشاقی، هرویین، تریاك و مشتقات مختلف آنها
  • تاثیرات مصرف موادمخدر بر قسمت های مختلف بدن و دلایل خطرناك تر بودن مصرف مواد درهنگام رشد
  • تاثیرات و پیامدهای بلن دمدت و كوتاه مدت مصرف انواع موادمخدر
  • پیامدهای مصرف مشروبات الكلی و سایر موادمخدر در خانواده، جامعه و شخص مصرف كننده.

كلاس دوم راهنمایی تا اول دبیرستان

در اوایل دوره نوجوانی، سازگاری با دوستان، نقش مهم و كنترل كننده ای دارد. از بعضی جهات، شروع بلوغ مانند تولد دوباره است. بچه ها در این سن می خواهند و باید گذشته را پشت سر گذارده و هویت منحصر به فرد خود را بیابند. به این معنی كه دوستی های قدیمی را پشت سر می گذارند. در این هنگام، روش تصمیم گیری و حل مساله ای كه فرا گرفته اند، می تواند كار آمد و كمك كننده باشد، ولی تصمیمات جدیدی كه اتخاذ خواهند كرد براساس اطلاعات و اهداف جدید خواهد بود.

نوجوانان در این سن می توانند درگیر مسایل انتزاعی شوند و به آینده فكر كنند. آنها متوجه می شوند كه هر رفتار، دارای پیامد ویژه ای است و می دانند چگونه رفتارآنها روی دیگران اثر خواهد گذاشت. گاهی اوقات آنها خودانگاره لغزنده ای پیدا می كنند و مطمئن نیستند به اندازه كافی رشد و تحول یافته اند یا خیر، اغلب با بزرگسالان درگیر می شوند و حتی مطمئن نیستند كه می توانند به خود اعتماد و اتكا كنند و تمایل دارند خود را خوب نبینند. در این هنگام حمایت عاطفی قوی و داشتن یك الگوی خوب از رفتار بزرگسالان بسیار پراهمیت است.

نوجوانان معمولا مصرف موادمخدر یا مشروبات الكلی را از سال های اول دبیرستان شروع می كنند. مطمئن شوید بحث های خانوادگی درباره موادمخدر و مشروبات الكلی، تاكید بر عوارض پیامدهای سریع و ناخوشایند مصرف آنها داشته است. به دلیل اینكه دانش آموزان سال های اول دبیرستان به وضعیت ظاهری خود اهمیت می دهند، بهتر است در روبه رو شدن با آنها برای اثر بخشی مناسب تر، به جای گفتن اینكه مصرف سیگار سبب سرطان حنجره و بیماری قلبی در سیگاری ها می شود، درباره تنفس بد، خرابی و سیاه شدن دندان ها و انگشتان و سوخته شدن لباس صحبت كنید و بد شدن وضعیت ظاهری را مورد تاكید قرار دهید.


مقاله مرتبط: ارتباط با نوجوان مبتلا به اعتیاد


بسیاری از نوجوانان مواد مصرف می كنند، زیرا دوست صمیمی آنها موادمصرف می كند. سهم عمده تلاش های پیشگیرانه شما در این سنین باید صرف تقویت و تشویق انگیزه نوجوان در اجتناب از مصرف موادمخدر و الكل شود. در اینجا به چند قدم مهم اشاره می شود:

تاثیر قدرتمند همسالان را به وسیله تاثیر والدین خنثی كنید. انتظارات قوانین عدم مصرف موادمخدر و مشروبات الكلی را تقویت كنید، تا فرزند شما صریحا متوجه شود مصرف هرگونه ماده مخدر و مشروبات الكلی غیرقابل قبول و غیرقانونی است. نوجوانان ممكن است بحث نمایند «همه مردم مواد یا مشروب مصرف می كنند» و هیچ مشكلی هم برای آنها پیش نیامده است. فرزند خود را مطلع كنید كه «همه مردم چنین كاری نمی كنند» و این مساله تحت هر شرایطی غیر قانونی است. تاكید كنید تا چه حد عوارض مصرف موادمخدر و مشروبات الكلی غیرقابل پیش بینی است و اگرچه بعضی از مصرف كنندگان مواد به ظاهر سلامت بوده و رفتاری معمولی دارند ولی مصرف مواد بی نهایت خطرناك است و مدتی طول نخواهد كشید كه زندگی آنها را درجهت تباهی دگرگون سازد.

دوستان فرزند خود و والدین آنها را بشناسید. دوستان فرزند خود را ملاقات كنید. مكررا آنها را به منزل خود دعوت كنید. با والدین دوستان فرزند خود، انتظارات رفتاری را در میان بگذارید. با سایر والدین همكاری كنید و قوانینی درباره منع رفت و آمد دیروقت، اجازه شركت در مهمانی ها و سایر فعالیت های اجتماعی وضع كنید. محل هایی كه فرزند شما به آنجا رفت و آمد می كند را شناسایی كنید. اگر فرزند شما منزل دوست خودش است، مطمئن شوید او و خانواده او را می شناسید. اگر فرزند شما به سینما رفته، بدانید كدام فیلم و كدام سینما رفته است. تغییر برنامه در لحظات آخر نظیر ملاقات یك دوست جدید یا رفتن به سینمای دیگر مجاز نیست و باید از قبل با والدین هماهنگ شود.

در پایان كلاس اول دبیرستان فرزند شما باید:

  • ویژگی ها و طبیعت شیمیایی موادمخدر را بشناسد.
  • فیزیولوژی اثرات موادمخدر و مشروبات الكلی بر سیستم های گردش خون، تنفس، اعصاب و تولید مثل را بداند.
  • مراحل وابستگی شیمیایی و غیرقابل پیش بینی بودن آن از فردی به فرد دیگر را درك كرده باشد.
  • تاثیرات مصرف موادمخدر یا مشروبات الكلی روی فعالیت هایی كه نیازمند هماهنگی حركتی هستند، مانند رانندگی یا یك فعالیت ورزشی را بشناسد.

كلاس دوم تا چهارم دبیرستان

دانش آموزان دبیرستانی، آینده مدارند و می توانند درگیر تفكرات انتزاعی شوند. آنها درك واقع بینانه ای از بزرگسالان دارند. جوانان تمایل به بحث راجع به نگرانی ها و روش حل مساله و تصمیم گیری خود با بزرگسالان دارند. شما برای كمك به آنها در این سن باید فرصت های بسیار زیادی را برای آنها فراهم آورید. جوانان دراین سنین، گروه مدارتر می شوند و تعلق به گروه، بیشتر رفتار و عملكرد آنها را برمی انگیزاند. در طی این دوران، جوانان دید خود را گسترش داده و علاقه مند به بهزیستی دیگران می شوند.

در پایان دوران دبیرستان فرزند شما باید موارد ذیل را كاملا بشناسد:

  • تاثیرات فوری و طولانی مدت جسمانی انواع موادمخدر.
  • احتمال وجود خطر مرگ در اثر مصرف موادمخدر تركیب شده.
  • ارتباط مصرف موادمخدر با سایر بیماری ها و معلولیت ها.
  • تاثیر الكل و سایر موادمخدر بر روی جنین در دوران بارداری.
  • این واقعیت كه مصرف مواد یك جنایت بدون قربانی نیست.
  • تاثیرات وپیامدهای احتمالی كار با دستگاه های خطرناك هنگام مصرف موادمخدر یا الكل.
  • اثرات مصرف موادمخدر بر اجتماع.
  • مراكز و منابع مداخله كننده موجود در جامعه.

شما می توانید در این سنین روی تاثیرات بالقوه طولانی مدت موادمخدر یا الكل تاكید كنید؛ نظیر «مواد مخدر شانس و فرصت موفقیت در نوجوانی را می گیرد، فرصت هایی مانند ورود به دانشگاه، پذیرش در آزمون های شغلی مختلف و كسب شغل مورد علاقه. دوره نوجوانی موفق می تواند به عنوان یك مدل خوب، نقش تاثیر گذاری بر خواهران یا برادران كوچكتر داشته باشد».

با توجه به اینكه جوانان، علاقه مند به حفظ استقلال خود هستند، باید آنها را درگیر با خانواده و فعالیت های خانوادگی كرد زیرا این مساله امر مهمی است. آنها هنگام صرف غذا باید به سایر اعضای خانواده ملحق شوند، در هنگام گذراندن تعطیلات همراه آنها باشند و به عنوان بخشی از خانوده باقی بمانند.

مقالات مرتبط
ارسال نظر

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.