اخبار و جشنواره ها

والدین و پیشگیری از سوء مصرف مواد

تربیت فرزند یكی از مهم ترین وظایف والدین در سراسر طول زندگی است ولی متاسفانه در بیشتر موارد، والدین آمادگی چنین تربیتی را ندارند. بیشتر افراد نحوه تربیت والدین خود را دیده اند و بدین طریق یاد گرفته اند چگونه می توانند پدر یا مادر شوند. مشاهده طرز برخورد والدین تنها آموزش آنها بوده، درحالی كه این آموزش به صورت غیرمستقیم بوده است. امروزه مصرف وسیع مشروبات الكلی و انواع مواد مخدر در فرزندان، خانواده و جامعه تبدیل به موضوع مهم و نگران كننده ای در سطح جهان شده است. این نگرانی حدود ۳۰ یا ۴۰ سال پیش وجود نداشت.

پیشگیری از سوء مصرف مواد

به عنوان پدر و مادر، ما نیز می توانیم در خانواده خود به وسیله برقراری ارتباط قوی و توام با مهر و محبت با فرزندان خود، آموزش استانداردهای درست و غلط، قانون گذاری و اجرای قوانین و ارج نهادن به آنها، دانستن واقعیت ها درباره مواد مخدر و مشروبات الكلی و گوش فرا دادن درست و واقعی به صحبت های فرزندان و درك رفتار آنها به پیشرفت های فراوان نایل شویم. پس با جعبه ابزار ذهنی همراه باشید.


مقاله مرتبط: نظارت بر فرزندان


فرزندان و مشروبات الكلی

عده ای از والدین كه نمی خواهند فرزندان آنها مواد مخدر یا داروهای غیر مجاز مصرف كنند، ممكن است در مورد مشروبات الكلی سخت گیری چندانی نكنند. از این گذشته مصرف مشروبات الكلی در بسیاری از خانواده ها امری عادی است و به هیچ وجه غیر مجاز تلقی نمی شود. حتی چون مصرف مشروبات الكلی توسط والدین در بعضی از خانواده ها بخشی از آداب و رسوم یا مراسم مذهبی آنهاست، چنین تصور می شود كه خطر مصرف مشروبات الكلی كمتر از مواد مخدر است، ولی واقعیت چیز دیگری است:
بسیاری از نوجوانان مشروبات الكلی را به صورت جدی مصرف می كنند، در حالی كه والدین، توجهی به مضرات آن ندارند.
بسیاری از حوادث ناگوار نظیر تصادفات، آتش سوزی ها، خودكشی و خشونت در جوانان در اثر مصرف مشروبات الكلی است.
نوجوانانی كه در سنین پایین، مصرف مشروبات الكلی را شروع می كنند، احتمال بیشتری دارد كه در سنین بالاتر مصرف سنگین مشروبات الكلی یا مواد مخدر را شروع كنند.
بیشتر جوانان به دلیل اینكه نسبت به بزرگسالان وزن كمتری دارند، سطح تجمع الكل بیشتری در خون دارند لذا هنگام مصرف مشروبات، تاثیرات و تظاهرات شدیدتر و طولانی تری را نشان می دهند.

واقعیت هایی درباره مصرف سیگار

ما می دانیم كه افراد سیگاری، ده برابر افراد غیر سیگاری در معرض خطر سرطان حنجره و همچنین سه برابر در معرض خطر مرگ بر اثر حمله قلبی هستند. در سال های اخیر، مصرف سیگار، علت اصلی مر گ و میر زودرس در بزرگسالان بوده است. نیكوتین، ماده فعال موجود درسیگار، همانند هرویین اعتیاد آور است و فقط كمتر از ۲۰ درصد افراد سیگاری قادر به ترك سیگار برای اولین بار هستند. با وجود این بسیاری از نوجوانان، همچنان سیگار مصرف می كنند.

واقعیت هایی درباره مصرف سیگار

  1. تعداد دانش آموزانی كه درمقاطع مختلف تحصیلی مصرف كننده سیگار هستند، كم نیست. عده زیادی از آنها روزانه حتی بیش از ۱۰ عدد سیگار مصرف می كنند.
  2. نوجوانانی كه سیگار مصرف می كنند، در معرض خطر ابتلا به مصرف مواد مخدر نیز هستند.
  3. سن شروع مصرف سیگار در دانش آموزان، پایین آمده حتی قبل از شروع دوره دبیرستان.
  4. سیگار حاوی بیش از ۴۰۰۰ نوع ماده مضر است كه شماری از آنها مسبب اصلی سرطان هستند.

آموزش ارزش ها

هر خانواده دارای توقعات و انتظارات رفتاری ویژه خود است كه این انتظارات، توسط اصول و استانداردها تعیین شده است. این اصول و استانداردها ارزش ها را مشخص می كنند. نوجوانی كه با عزمی راسخ تصمیم می گیرد مشروبات الكلی یا مواد مخدر مصرف نكند، احتمالا به این خاطر است كه دلیل قانع كننده و قویی برای مصرف نكردن موادمخدر داشته است. این دلایل یا توجیهات بر اساس نظام ارزش ها ساخته می شوند. ارزش های اجتماعی، خانوادگی و مذهبی به جوان، انگیزه، نیرو و دلیلی برای «نه» گفتن می دهد و به او كمك می كند تا بر گفته خود وفادار بماند.

آموزش ارزش ها به نوجوانان

در اینجا چند روش برای روشن كردن ارزش های خانوادگی در ذهن جوانان مطرح می شود:

ارزش ها را واضح و با صراحت انتقال دهید

با فرزندان و خانواده درباره اینكه چرا ارزش هایی نظیر صداقت، اتكا به نفس و مسوولیت پذیری با اهمیت هستند، صحبت كنید و بیان كنید چگونه این ارزش ها می توانند. در تصمیم گیری صحیح و مناسب یاور آنها باشند. به فرزندان خود آموزش دهید چگونه یك تصمیم به دنبال تصمیم قبلی بر اساس منش هر فرد پدید می آید و مطرح كنید چگونه یك تصمیم خوب و مناسب، تصمیم گیری بعدی را راحت تر می سازد.

رفتار و عملكرد خود را تحت نظر داشته باشید

به زبان ساده، فرزندان رفتار والدین را تقلید می كنند، برای مثال فرزندان والدین سیگاری به احتمال زیاد سیگاری خواهند شد. مصرف سیگار، مشروبات الكلی، داروهای تجویز شده و حتی مصرف داروهای آزاد كه تهیه آنها نیازی به نسخه پزشك ندارد را در خود و محیط خانه ارزیابی و كنترل كنید. توجه داشته باشید كه نگرش، طرز تلقی و رفتار شما چگونه ممكن است شكل دهنده انتخاب فرزند برای مصرف مشروبات الكلی یا مواد مخدر باشد. البته این بدان معنا نیست كه اگر شما عادت به مصرف سیگار دارید و یا دارو مصرف می كنید، باید آن را متوقف كنید. كودكان می توانند درك كنند و بپذیرند كه بین چیزی كه برای بزرگ سالان به صورت قانونی مجاز است و چیزی كه برای آنها به صورت قانونی مجاز است تفاوت عمده ای وجود دارد. همیشه این قدرت تمیز را در كودكان بالا نگهدارید. هرگز اجازه ندهید فرزندتان درمصرف سیگار یا مشروبات الكلی شما نقش داشته باشد، مثلا سیگار را برای شما روشن كند و یا … اجازه ندهید حتی به صورت بسیار مختصر، كودكان مشروبات الكلی، سیگار، مواد و داروی غیرمجاز مصرف كنند.

مراقب تعارض و دوگانگی بین صحبت ها و رفتار خود باشید

به خاطر داشته باشید كودكان در درك علایمی كه توسط والدین، هنگام رفتار داده می شود، بسیار زیرك هستند. این رفتارها ممكن است انجام عملی ناخوشایند یا عدم صداقت باشد. برای مثال به كودك نگویید «اگر كسی تلفن زد بگو من خانه نیستم» چون بدون مرخصی زودتر محل كار خود را ترك كرده اید. این عمل به كودك می آموزد گاهی اوقات عدم صداقت عمل درستی است.

مطمئن شوید فرزند شما ارزش های خانوادگی را به درستی درك كرده است

آموزش ارزش ها به فرزندان

گاهی والدین فرضی را اشتباه بیان می كنند و كودك آن را به همان صورت جذب می كند و دیگر هیچ گاه درباره آن بحث نمی شود. در این صورت می توانید برای اطمینان از درك كامل مفاهیم توسط فرزند خود آنها را آزمایش كنید. مثلا هنگام صرف شام می توانید از فرزند خود بپرسید «اگر هنگام ترك سالن سینما از جیب نفر جلوی شما چند اسكناس هزار تومانی به زمین بیفتد چه كار خواهید كرد؟».


مقاله مرتبط: ارتباط با نوجوان مبتلا به اعتیاد


باید علیه مصرف مشروبات الكلی و موادمخدر، قوانینی وضع كرد و بر اجرای آنها نظارت كرد

به عنوان پدر و مادر، ما مسئول وضع قانون برای فرزندان خود هستیم و آنها موظف به اجرای قوانین هستند. به ویژه هنگامی كه با مصرف مشروبات الكلی و سایر مواد مخدر روبرو هستیم، قوانین شدیدی برای حفظ سلامتی فرزندان نیاز است. قانون گذاری تنها نیمی از كار است، هنگامی كه قانونی نقض شد، باید مجازات هایی را برای آنان در نظر بگیریم.

دقیق و جزیی نگر باشید

به طور واضح برای فرزند خود توضیح دهید دلیل وجود قوانین موجود در جامعه و قوانینی كه شما در خانه وضع كرده اید چیست. قوانین را با فرزند خود برشمارید و بگویید چه انتظاری از آنها دارید. در مورد نتایج نقض قانون نیز تذكر دهید؛ هنگام نقض قانون چه تنبیه هایی وجود دارد، نحوه اجرای آنها چگونه خواهد بود، زمان آنها چقدر خواهد بود و هدف از تنبیه، رسیدن به چه منظوری است.

با ثبات باشید

به فرزند خود گوشزد كنید قانون منع مصرف مشروبات الكلی و سایر مواد مخدر در همه مكان ها و همه وقت لازم الاجرا است. در خانه خود، در خانه دوست و هر كجا كه فرزند می رود.

منطقی و قابل باور باشید

پیامدهای عجیب و غریب جدید را حتی قبل از نقض قانون اضافه نكنید. از تهدیدهای غیر واقعی نظیر «وقتی بابات بیاد خونه می كشتت» اجتناب ورزید و به جای آن به هنگام نقض قانون به آرامی به فرزند خود گوشزد كنید كه منتظر مجازاتی كه قبلا راجع به آن صحبت شده، باشد.

از واقعیت ها آگاه باشید

به عنوان پدر و مادر، باید درباره مشروبات الكلی و مواد مخدر آگاهی كاملی داشته باشیم تا بتوانیم اطلاعاتی صحیح و جدید را در اختیار فرزندان خود قرار دهیم. اگر ما درباره مواد مخدری كه مصرف متداول دارد، دانش كافی داشته باشیم و تاثیرات آنها بر روی ذهن و جسم را بدانیم و همچنین از نشانگان مصرف آن مطلع باشیم، می توانیم با هوشیاری كامل در خصوص این موضوعات با فرزندان خود بحث كنیم. به علاوه، والدین مطلع، قابلیت شناخت دقیق تر و بهتر مشكلات مربوط به نشانگان مصرف الكل یا مواد را خواهند داشت. حداقل مواردی كه باید بدانید شامل موارد زیر است:

  • انواع و اقسام مشروبات الكلی و مواد مخدر متداول و خطرات همراه آنها
  • وسایل مصرف موادمخدر برای هر نوع ویژه آن
  • اسامی و عناوین خیابانی مواد مخدر و شكل و شباهت ظاهری مواد مخدر
  • علایم مصرف مشروبات الكلی و موادمخدر و گوش به زنگی نسبت به تغییرات رفتاری یا ظاهری فرزندان خود
  • نحوه طلب كمك در اسرع وقت هنگامی كه مشكوك به مصرف مواد مخدر در فرزند خود هستید.
مقالات مرتبط
ارسال نظر

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.