تاثیر طبیعت در پرورش ذهن کودک

در این مقاله به بررسی تاثیر طبیعت در پرورش ذهنی و فکری کودکان خردسال پرداخته ایم. انسان ها به صورت ژنتيكى با كششى احساسى و موروثى نسبت به طبيعت و ساير موجودات زنده دارند در اين بين بچه ها نيز كشش خاصى نسبت به طبيعت دارند و بازى در منظرهاى طبيعى دســت نخــورده را، به علت تنــوع و بى انتها بــودن آن، به محيط هاى طراحى شــده، ترجيح مي دهند يادگيرى فعال در بســترهاى بيرونى بیشتر امکان پذیر است.

طبيعت هميشه همراه انسان و الهام بخش او در خلق آثار هنري بوده است. انسان همواره تحت تاثير طبيعت، احساس خود را به صورت شعر، موسيقي، نقاشي وغيره به ظهور رسانده است. همچنين بسياري از شاهکارهاي هنري، صحنه هايي زيبا از طبيعت هستند. ذات طبيعت پاک و شادي آفرين است، سرشت کودکان نيز با طبيعت هماهنگ است. محيط طبيعي در ارتباط مستقيم با رشد شناختي کودکان از طريق ايجاد فرصتهايي براي اكتشاف، آزمايش و بازي است. قرار گرفتن در محيط طبيعي نقش مهمي در رشد شناختي كودكان از طريق بهبود هوشياري كودكان، استدلال و مهارتهاي مشاهداتي آنها ايفا ميكند. محيط هاي طبيعي به كودكان اجازه دستكاري كردن و تغيير چيزهايي از دنياي اطرافشان را ميدهد.
جنبه ای از هوش انسان هوش طبيعتگرا است که شامل مهارت در شناخت و طبقه بندي گونه هاي مختلف گياهان و جانوران و محيط فردي يا ساير پديده ها مثل تشكيل ابرها و كوه ها و توانايي تشخيص دادن موجودات زنده از غير زنده از اين مجموعه است. اين ميان هوش طبيعتگرا به طور مستقيم در ارتباط با محيط هاي طبيعي رشد مي كند و هوش هاي حركتي، جسماني و ميان فردي (اجتماعي) نيز در بستر طبيعي تسهيل مي شوند.

می توانیم تاثیر طبیعت در پرورش توانایی ذهن کودک را در موارد زیر عنوان کنیم:

• رشد کودک: ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﭘﻴﺎژﻩ، ﺭﺷﺪ ﻛﻮﺩﻙ ﺑﺴﺘﮕﯽ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺑﻪ ﺩﺳﺘﻜﺎﺭی ﺩﺧﻞ ﻭ ﺗﺼﺮﻑ ﺍﻭ ﺩﺭ ﻣﺤﻴﻂ ﻭ ﭘﻴﺮﺍﻣﻮﻧﺶ ﻭ ﺗﻌﺎﻣﻞ ﺑﺎ ﺁﻥ ﺩﺍﺭد و ﺑﺮﺍی ﺁﻣﻮﺯﺵ ﻭ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺗﻮﺍﻧﺎﻳﻴﻬﺎی ﺫﻫﻨﯽ ﻛﻮﺩﻛﺎﻥ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﺗﻘﻮﻳﺖ ﻭ ﻏﻨﯽ ، ﺳﺎﺯی ﻣﺤﻴﻂ ﺁﻧﺎﻥ ﻣﺒﺎﺩﺭﺕ ﻭﺭﺯﻳﺪ، ﺯﻳﺮﺍ ﻛﻮﺩﻛﺎﻥ ﺿﻤﻦ ﺟﺴﺘﺠﻮ ﺩﺭ ﻣﺤﻴﻂ، ﺑﺎ ﺭﻭﻳﺪﺍﺩﻫﺎﻳﯽ ﺭﻭﺑﻪ ﺭﻭ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ ﻛﻪ ﻋﻼﻗﻪ ﺁﻧﺎﻥ ﺭﺍ ﺟﻠﺐ ﻣﯽ ﻛﻨﺪ. ﺫﻫﻦ ﻛﻮﺩﻙ ﻭﻗﺘﯽ ﺑﻪ ﺧﻮﺑﯽ ﺗﺤﻮﻝ ﻣﯽ ﻳﺎﺑﺪ ﻛﻪ ﻓﻌﺎﻝ ﺑﺎﺷﺪ .ﻛﻮﺩﻙ ﻓﻘﻂ ﭼﻴﺰﻫﺎﻳﯽ ﺭﺍ ﺧﻮﺏ ﻓﺮﺍ ﻣﯽ ﮔﻴﺮﺩ ﻛﻪ ﺍﺯ ﺭﺍﻩ ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ ﺑﺎﺷﺪ که این فرایند در طبیعت امکان پذیر است.
• تجربه های شناختى و احساسى: هر چقدر كودك ســن كم ترى داشــته باشــد بيشــتر از طريق فعاليت بدنى و حــواس خود ياد مى گيرد. تنوع و پربار بودن بسترهاى طبيعى، نسبت به محيط هاى داخل ســاختمان، موجب تكامل شــناختى، فيزيكى و احساســى بيشــترى مى شــود . محيط هاى طبيعى با تكامل شناختى كودكان از طريق ايجاد فرصت هايى براى كاوش، تجربه و بازى موجب تكامل مهارت هاى ديدارى و تمركز می شود.
• مهارت هاى فيزيكى و بالا بردن اعتماد به نفس: محيط هاي طبيعي پتانســيل برانگيختن و تشويق بچه ها به شروع انواع بازى را دارندكه اين امر به بچه ها امكان رقابت، پرورش مهارت هاى فيزيكى و اعتماد به نفس از طريق جستجو و كاوش را مى دهد.
• آزمایشگری: كودكان بايد بتوانند خود آزمايش كنند، شخصاً تحقيق نمايند و برایشان سوال ایجاد شود و بعد از آن به نتیجه برسند و قوانین علمی را شخصا تجربه کنند. حضور در طبیعت این امکان را در اختیار کودکان قرار می دهد. رفتارهاي اكتشافي در رشد قدرت تفكر كودكان به خصوص در توانايي براي حل مسأله و خلاقيت آنها تأثیر دارد.
• بهبود یادگیری: محيطهاي طبيعي فرايند يادگيري را تسهيل مي نمايند.استفاده از طبيعت به عنوان ابزار مفيد آموزشي همواره توصیه شده است.
• امکان یادگيري تجربي: این نوع یادگیری عموما در ارتباط با يادگيري هايي است كه وابسته به تجربيات مستقيم يادگيرنده از محيط اطرافش مي باشد که برای رشد ذهنی کودکان بسیار مفید است.
• تكامل خلاقيت: مهارت هاى حل مسائل و خلاقيت كودكان در آموزش بسیار مهم است. مناظر طبيعى اين فرآيند يادگيرى را تقويت مى كند. محيط هاى طبيعى محركى براى تكامل مهارت هاى شناختى مرتبط با تفكر منتقدانه، پرس و جوى خلاق، حل مســائل، يادآورى اطلاعات و تكامل خلاقيت است محيط هاى طبيعى نســبت به زمين هاى بازى كه با هدف ســاخته شده اند، برترى دارند زيرا محيط هاى طبيعى، بازى خلاقانه و متنوع ترى برمی انگیزانند.
• محیط مناسب برای بازی: بازي، نقش حياتي در رشد شناختي و رشد اجتماعي كودكان دارد و محيطهاي طبيعي امكانات لازم براي اين موضوع را داراست. محققين علوم اجتماعي بر نقش بازي در رشد اجتماعي و شناختي كودكان تأكيد ميكنند و همچنين تصوير مشخصي را از محيط فيزيكي مناسب براي بازي كودكان ارائه ميكنند. درختان و فضاي چمن در فضاهاي بيروني بر رفتار بازي كودكان تأثير دارند كودكان محيطهاي طبيعي را به محيطهاي شهري و محيطهاي مصنوع براي بازي كردن ترجيح مي دهند و جاهايي كه بتوانند در آنجا ماجراجويي كنند را دوست دارند.
بخش وسيعي از رشد اجتماعي و ذهنی كودكان در مدارس و مهد کودک ها ايجاد مي شود. فراهم آوردن محیط های باز با عناصر طبیعی در مدارس به بالا رفتن توانایی ذهنی کودکان کمک می کند می توان با تکیه بر عناصر طبیعی در محیط های آموزشی به کیفیت یادگیری کودکان یاری رساند. در این راستا توصیه های کاربرد دارند:

ایجاد فضاهای طبیعی برای رشد ذهنی کودکان:

• ايجاد ارتباط ميان كلاس هاي درس و محيط هاي بيروني مدارس و فضاهاي طبيعي به منظور تلفيق آموزشهاي داخل كلاس با آموزشهاي خارج از محيط كلاس.
• ايجاد آزمايشگاه هاي طبيعي در كنار كلاس هاي درس، براي زمينه سازي تجربه مستقيم كودكان در كنار درسهاي تئوري
• ايجاد تراس هاي آموزشي و مكان هايي براي رشد گياهان مختلف و مشاهده رشد آنها، به طوري كه از طريق كلاسهاي درس قابل دسترسي باشند
• ايجاد فضاهايي براي كشت گياهان در حياط هاي مدارس و مهد کودک ها و در صورت امكان ايجاد فضاهايي براي پرورش آبزيان
• طراحي حياط هاي مدارس با در نظر گرفتن نيازهاي آموزشي دروس مختلف.
• ايجاد فضاهاي بازي هاي جمعي در طبيعت موجود در فضاهاي باز محیط های آموزشی.
• نصب بازي هاي فكري كوچك به صورت ميز كار در ميان فضاي طبيعي در حياط.
• استفاده از گل و گياهان زيبا در فضاهاي داخلي، مثلاً در فضاي ورودي، در بالكن و تراسهاي آموزشي مرتبط با كلاس ها.
• طراحي فضاي باز با استفاده از فضاهاي سبز و آب و آبنما به گونهاي آرامش بخش.
با فراهم آوردن محیط طبیعی در فضای آموزشی و قرار دادن کودکان در محیط های طبیعی می توان به پرورش و بالا بردن توانایی ذهنی کودکان یاری رساند.

مقالات مرتبط

ارسال نظر

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.