معیارهای هوش طبیعی در کودکان

به رغم انبوه مطالبی که درباره افزایش ضریب هوش نرمال در کودکان نوشته اند و به رغم مطالبی که همه روزه درباره طرز خواندن، تقویت ذهن  و یا مواردی از این دست منتشر می شود، در سال های اول نخست زندگی فرزندمان کار چندانی در این زمینه  نمی توانیم انجام دهیم. کودک شما حتی در صورت توانایی نیازی به خواندن ندارد و مسلما نیازی به فراگیری ریاضی در سال های نخست زندگی نیست. پدر و مادر کار چندانی برای افزایش بهره هوشی فرزندان خود نمی تواند صورت دهد.

موضع سرآمد بودن فرزندان از لحاظ هوش عموما مورد استقبال والدین است. در بسیاری موارد والدین قبل از هرچیز به دنبال آنند که به گونه ای موجب پیشرفت هوش کودکشان شوند. ولی عموما این نوع تفکر رویکردی اشتباه را در پیش دارد. هوش در کودکان موضوعی نیست که بتوان آن را ارتقا داد بلکه به صورت ذاتی در کودک نهادینه شده است. با این آگاه شدن والدین از توانایی هوشی فرزندشان موضوعی جذاب است.

وقتی پدر و مادر می خواهند ازمیزان هوش فرزند خود مطلع شوند، بی آنکه بدانند درباره دو موضوع حرف میزنند که عبارتند از هوش و فراست (هوشیاری و انجام اعمال پیشرفته تر از سن) این دو ممکن است دست در دست یکدیگر حرکت نکنند. کودکی که به طور کلی جلوتر از سنش قرار دارد ممکن است در زمینه هوشی نیز بسیار قوی باشد اما این امکان هم وجود دارد که او در این زمینه در سطح متوسط قرار داشته باشد و بر عکس این قضیه نیز وجود دارد.

اما مطمئنا در یکی دو سال نخست زندگی ارتباط زیادی میان این دو معیار وجود دارد. به احتمال زیاد کودک یک ساله ای که به سطح بالیدگی مناسب کودکان سه ساله رسیده باشد در زمینه هوش نیز در حد طبیعی قرار دارد.

 

شناخت هوش نرمال در کودکان :

شناسایی توانایی هوشی کودک بویژه در سنین پایینتر کاری نیست که توسط والدین و عموم مردم قابل اجرا باشد. ارزیابی ضریب هوش و مهارت های هوشی نیاز به سنجش روانشناختی دقیق دارد. در این بخش ما صرفا به بررسی برخی از ملاک های رفتاری کودکان در سنین مختلف می پردازیم. هدف ما در این بخش صرفا یک شناخت عمومی از ملاک هاییست که به توانایی ذهنی نرمالی در هر دوره سنی مرتبط است.

در ادامه با رفتارهای مشترک و متعارفی که در اوایل سالهای زندگی برای کودکان مشاهده می شود اشنا می شویم:

16 هفتگی

تبسم های اجتماعی خود به خود

خنده به صدای بلند

پیش بینی رسیدن غذا

28 هفتگی

نشستن کوتاه مدت، متمایل شدن به جلو روی دست ها

40 هفتگی

روی دست ها و زانوها چهار دست و پا راه رفتن، دست گرفتن به پایه های میز و صندلی و بلند شدن

با انگشت به اشیاء کوچک فشار آوردن

12 ماهه

می تواند در حالی که یک دستش را به جایی می گیرد راه برود. همکاری در پوشیدن لباس، علاوه بر کلماتی مانند« ماما» و « پاپا» دو کلمه دیگر هم زبان جاری کند.

15 ماهه

می تواند دست کم چند قدم راه برود

می تواند به صورت خزیده از پله ها بالا برود

می تواند کتابی را ورق بزند

می تواند چهار کلمه را پشت سر هم ادا کند

می تواند از کلماتی مانند تاتا یامعادل آن استفاده کند

می تواند عروسکش را به مادرش نشان دهد. عروسکش را به مادرش میدهد اما لحظه ای بعد آن را پس می گیرد.

18 ماهه

به راحتی راه می رود به ندرت به زمین می افتد

می تواند در حالی که دستش را به نرده ها گرفته از پله ها بالا برود

می تواند ده کلمه  و از جمله اسامی را پشت سر هم بگوید

به تصاویر موجود در کتاب نگاه می کند

می تواند روی زمین راه برود و عروسکی را با خودش بکشد

24 ماهه

به تنهایی از پله ها بالا و پایین می رود

صفحات کتاب را یکی یکی ورق می زند

هنگام غذا خوردن از پیچاندن قاشق خودداری می کند

احتمالا نیاز به توالت رفتن را در طول روز ابراز می دارد.

به خود با صدا زدن اسمش اشاره می کند.

36 ماهه

سوار سه چرخه می شود و رکاب می زند

از کلمات جمع در صحبت استفاده می کند بدون اینکه غذای خود را به اطراف بریزد غذا می خورد

می تواند کفش های خود را بپوشد.

چند آهنگ موزون را می خواند.

48 ماهه

می تواند از روی یک مربع شکل مشابهی را بکشد

می تواندچهار شی ء را بشمارد

می تواند روی یک  پا لی لی کند

می تواند لباس هایش را با سر ، دست و پا بکشد

60 ماهه

می تواند روی پاهایش یکی در میان پرش کند

می تواند اسامی رنگ ها را به زبان آورد

میتواند بدون کمک دیگران لباس هایش را عوض کند

از آنجایی که تفاوت های فردی در رشد نرمال زیاد است و این معیارها تماما میانگین هستند و اندک انحرافی نباید باعث نگرانی شود.

اگر فرزند شما می تواند سخن شما را بفهمد و متوجه منظورتان شود  و اگر سایر رفتارهایش طبیعی است ناتوانی در حرف زدن نباید قبل  از 3 یا 4 سالگی موجب نگرانی بیش از اندازه شود. بعد از این سن اگر فرزند شما هنوز حرف نمیزند منطقی است که با یک فرد متخصص مشورت کنید.

نکات کلیدی و کاربردی

نمی توان بر سرعت رشد رفتاری کودک یا افزایش زکاوت او بیفزایید اما می توانید با فرزند کم سال خود  حرف بزنید با او بازی کنید ، برایش داستان بخوانید و به سوالات بسیار زیاد او پاسخ دهید. این راهکارهای موجب می شود تا کودک بتواند از ظرفیت هوشی خود بهره بیش تری ببرد و به نوعی از لحاظ عملکرد نسبت به توانایی های خود مناسب باشد. قویا توصیه می شود که کودک هنوز به مدرسه نرفته خود را زیر بار فشار قرار ندهید. اما شدیدا توصیه می کنیم که تا حد امکان با او صرف وقت کنید و بر غنای محیط زندگیش بیفزایید.

مقالات مرتبط