درمان دروغگویی در کودکان

همه پدر و مادرها دوست دارند که کودکشان راستگو باشد و با آنها صادقانه رفتار کند، از این رو به دنبال راههای درمان دروغگویی در کودکان هستند. خیلی از والدین حتی حاضر به درک و تحمل یک دروغ کوچک را هم ندارند و از این رو حتی ممکن است آنها را بواسطه دروغشان تنبیهات سختی هم کنند. امّا آیا واقعا کودکان دروغ می گویند و یا اینکه مفهوم دروغ را می فهمند؟

می توانیم بگوییک که دروغ گفتن و یا به عبارت دقیقتر “واقعیت را نگفتن” بخش طبیعی از رشد کودک است و حتی می توان گفت که کودکان برای رسیدن به واقعیت ممکن است  دروغ های زیادی  را بگویند.

چرا کودکان دروغ می ­گویند؟

وقتی با این مسئله رایج روبه رو می شویم نخست باید به سن کودک خود توجه کنید سپس به محیط ها و دلایل دروغ گفتن و اینکه چگونه فراوانی این رفتار تشویق می شود.

به طور مثال برخی کودکان کوچکتر از 6 سال معمولاً نمی توانند بین واقعیت و خیال تمایز قائل شوند و دروغشان نیز در حقیقت تجربه­ ای از تخیل گرایی­شان است. حتی کودک 4 ساله می تواند عمداً با قوه تخیلش دروغ بگوید تا از پیامدهای بد فرار کرده و به خواسته هایش برسد.

اما برخی دلایل رایج دروغ گفتن در کودکان سنین مدرسه :

  • بازی تخیلی لذت بخش
  • ترس از تنبیه
  • تمایل به لاف زدن پیش دوستان و هم­کلاسی­ ها با بالا بردن شأن و مرتبه و تأثیرگذاری خود.
  • برای اجتناب از کارهایی که نمی خواهند انجام دهند (مثل مرتب کردن اتاق)
  • برای ناامید نکردن والدینی که انتظارات بالایی از کودک دارند.
  • تلاش برای جلب توجه

راههای درمان دروغگویی در کودکان

در این مقاله ما سعی داریم شما را با برخی راهکارهای برخورد با دروغگویی کودکان دوره پیش دبستانی آشنا سازیم:

  1. دلایل دروغ را ریشه یابی کنید: نخست بررسی کنید که آیا کودکتان بر اساس تخیلش دروغ می گوید؟ یا عمداً به خاطر اینکه تنبیه نشود دروغ می­ گوید؟ اگر کودکتان به خاطر تخیل­ گرایی ­اش دروغ می گوید سعی کنید به او کمک کنید تا بین واقعیت و خیال تمایز قائل شود، بدون اینکه به خلاقیت و تخیل او آسیب وارد کنید. (مثلاً اگر کودکتان به شما می گوید که می خواهد با دوستان خیالی­اش به کره ماه برود خیلی تخیل جالبی است او را تشویق کرده و حتی شما نیز به تخیلش بپیوندید. ولی وقتی می گوید که دوستم علی آمد و لیوان را شکست سعی کنید او را با واقعیت روبه رو کنید و به او بگویید: «ولی من دوستت را ندیدم» ، برای من هم ممکن است این اتفاق بیافتد و لیوان از دستم بیافتد و بشکند الان برای تو هم این اتفاق افتاد. سعی کن دفعه دیگه بیشتر دقت کنی. وقتی تو واقعیت را به من می­گویی، یعنی دقیقاً همان اتفاقی را که افتاده است را برایم تعریف می کنی من بهتر می توانم کمکت کنم.»
  2. در کودکتان حس اعتماد ایجاد کنید: این حس را ایجاد نکنید که اگر یه وقتی پیش شما بیاید و واقعیت را بگوید، شما عصبانی شوید بنابراین او هم ممکن است از گفتن حقیقت بپرهیزد. مهم این است که به کودکتان کمک کنید تا احساس امنیت کرده و مطمئن باشد که اگر واقعیت را برایتان تعریف می کند عشق و عاطفه شما را نسبت به خودش از دست نخواهد داد. در حقیقت تحقیقات نشان داده که وقتی شما کودکتان را به خاطر دروغگویی اش تهدید می کنید کمتر احتمال دارد که حقیقت را بگوید.

برای کودکتان توضیح دهید که اگر حقیقت را بگوید، شما عصبانی نمی شوید و راستگویی از هرچیز دیگری برای شما مهم تر است. سپس با آرامش به حرف­ های او گوش داده و پیگیری کنید که مشکل اصلی چه بوده. روی مشکل اصلی و پیامدهای عملکردش تمرکز کنید به جای اینکه او را سرزنش کنید، تشویقش کنید تا با شما صادق باشد و برایش توضیح دهید که درست است که بیان حقیقت سخت است اما مثل دروغگویی کارها را خراب ­تر نمی کند.

  1. جای تنبیه او را با پیامدهای رفتارش روبرو سازید: حال تفاوت تنبیه با پیامد رفتار چیست؟ تنبیه از عصبانیت شما برمی­ خیزد در حالی که پیامدهای رفتاری روی مشکل پیش آمده و دلایل آن متمرکز است. مثلا می توانید بگویید که چون تو واقعیت را نگفتی امشب نمی توانی کارتون مورد علاقه ات را ببینی. از این رو اگر کودکتان برای فرار از مشکلاتش دروغ گفت، برای او از اهمیت رویارویی با عملکردهایش توضیح دهید؛ با او کار کنید که یک تکلیف مناسب برای حل مشکلش مطرح کند، یا خودش یک کار جبرانی را به عهده بگیرد. مثلاً مناسب با توجه به سنش یکی از کارهای خانه را انجام دهد.
  2. او را دروغگو خطاب نکنید: برچسب ها نه تنها آسیب زننده اند بلکه اثر طولانی مدتی روی دیدگاه کودک نسبت به خودش دارد. اگر او دروغگو نامیده شود، ممکن است که خودش را به این لقب باور کند و مدام به این کار ادامه دهد.
  3. درباره انتظاراتش واضع­تر عمل کنید: به کودکتان بگویید دروغ گفتن جز مواردی است که نمی خواهید در خانواده وجود داشته باشد . به او اجازه دهید تا درک کند که راستگویی مهمتر از رفتار و کار خوب دیگری است که شما از او انتظار دارید. حتی او را به خاطر راستگویی­هایش تشویق کنید.
  4. رفتار خودتان را برای راستگویی ارزیابی کنید: آیا شما جزء دسته افرادی هستید که که برای فرار از یک موقعیت یا رسیدن به خواسته هایش دروغ می گویید؟ مثلاً به دروغ به همسایه می گویید که وقتی او به مسافرت می رود نمی توانید به گلهایش آب دهید چون خود شما هم خانه نیستید. در این شرایط کودک یاد می گیرد که وقتی بزرگترها دروغ می گویند پس کار درستی می کنند.
  5. درباره اینکه دروغ گویی چه اثراتی می تواند روی روابط او با دیگران بگذارد صحبت کنید: دروغ گفتن می تواند روی روابط افرادی که یکدیگر را دوست دارند تأثیر بگذارد. از کودکتان بخواهید تا تصور کند که اگر شما به او دروغ بگویید خودش چه حسی پیدا خواهد کرد؟ آیا بعداً می تواند به شما اعتماد کند؟

بنابراین به خاطر داشته باشید اگر کودکی به کررات و به وفور دروغ می گوید حتی علی رغم پیامدهای اطمینان بخش شما، پس بهتراست مراتب را با یک روانشناس متخصص درمیان بگذارید.

مقالات مرتبط