اخبار و جشنواره ها

آشنایی با افسردگی کودکان

همانند بزرگسالان، کودکان نیز از خطر افسردگی در امان نیستند. درمان برای کودکانی که به افسردگی مبتلا می­‌شوند، امری حیاتی است و می­‌تواند مانع به وجود ­آمدن یک زندگی سراسر اندوهگین و غمناک در آینده کودک شود. اگرچه همچنان نسبت به امنیت و بی­‌خطر بودن داروهای ضدافسردگی برای کودکان مناقشاتی وجود دارد اما پیگیری درمان برای کودک افسرده امری ضروری و حیاتی است. امروزه تعداد محدودی از والدین، دوره کودکی را به عنوان دوره­‌ای مملو از شادی و نشاط در نظر می‌­گیرند. باید گفت که گاهی خلق کودکان دچار تغییرات آنی شدید می­‌شود، هر چند این تغییرات خلقی طبیعی را نباید با اختلالات خلقی اشتباه گرفت. زمان زیادی نیست که متخصصان با پدیده افسردگی کودکان آشنا شده­‌اند اما باید دانست که پژوهش­‌ها نشان داده­‌اند حدود ۲ درصد کودکان و ۴ تا ۸ درصد نوجوانان مبتلا به افسردگی هستند. اگرچه پدیده افسردگی در دوران کودکی نیز مشاهده می­‌شود اما در دوران نوجوانی شیوع بیشتری دارد. از هر ۱۰ نوجوان در ایالات متحده ۱ نفر مبتلا به افسردگی است.

افسردگی می­‌تواند اثرات شدید، نامطلوب و مخربی بر زندگی کودک داشته باشد. افسردگی می‌­تواند موجب پسرفت در رشد اجتماعی، هیجانی و تحصیلی کودک شود و همین ­طور احتمال مصرف مواد و الکل را نیز در آینده بیشتر خواهد کرد. اگر کودک افسرده تحت درمان قرار نگیرد، دوره افسردگی او می­‌تواند در تمام طول سال تحصیلی ادامه داشته باشد. از طرفی باید بدانیم که احتمال خودکشی در کودکان و نوجوانانی که سابقه ابتلا به افسردگی داشته­‌اند، به مراتب بیشتر از کودکان سالم است. البته افسردگی صرفاً به معنای وجود خلق پایین در کودک یا نوجوان نیست. هر انسانی به‌خصوص در شرایط سخت و ناراحت‌کننده غمگین و ناراحت می­‌شود اما زمانی که ناراحتی، احساس غم و حالات افسردگی برای یک دوره زمانی بلند (هفته‌­ها یا حتی ماه‌­ها) ادامه یافته و دامنه فعالیت‌­های طبیعی کودک را محدود می­‌سازد، باید نگران اختلال افسردگی بود.

افسردگی کودکان، علائم و نشانه‌­ها

والدین می‌­توانند با آشنایی بیشتر با علائم افسردگی کودکان و پیگیری سریع درمان، روند بهبود اختلال را تسریع بخشند. باید بدانیم که افسردگی در کودکان می‌­تواند در قالب تحریک‌پذیری و حتی پرخاشگری ظاهر شود به طوری که حتی خود کودک نیز احساسات ناراحتی خود را کتمان کند. علائم افسردگی در کودکان به شرح زیر است:

۱ـ تحریک‌پذیری و خشم

۲ـ احساسات مداوم غم و درماندگی

۳ـ انزوای اجتماعی

۴ـ تغییرات قابل توجه در اشتها

۵ـ تغییر در الگوی خواب کودک

۶ـ گریه مفرط

۷ـ خستگی و احساس ضعف مفرط

۸ـ اشکال در تمرکز

۹ـ احساس بی‌ارزشی و گناه

۱۰ـ داشتن تفکرات مداوم در مورد مرگ و خودکشی

شدت هر کدام از این علائم می­‌تواند دلالت بر اتخاذ درمان­‌های دارویی یا روان­درمانی باشد. اختلال در خلق دارای انواعی است که عبارتند از: اختلال افسردگی عمده، افسرده‌خویی، اختلال انطباق همراه با خلق افسرده، اختلال افسردگی فصلی و اختلال دوقطبی. تمام این انواع می­‌تواند کودکان و نوجوانان را متأثر سازد.

اختلال افسردگی عمده

این اختلال شرایط جدی را برای کودک ایجاد می‌­کند که در آن خلق پایین، احساسات شدید ناراحتی و اندوه، احساس بی­‌ارزشی و گناه و ناتوانی در احساس خوشحالی و رضایت مشاهده می­‌شود. در غالب موارد این اختلال با عملکرد روزانه کودک (مانند الگوی خواب و خوراک) تداخل ایجاد می­‌کند. این کودکان تقریباً در تمام ساعات روز احساس افسردگی شدید دارند.

اختلال افسرده خویی

زمانی ممکن است تشخیص داده شود که افسردگی و ناراحتی به شدت اختلال افسردگی عمده نباشد اما طول مدت آن یک سال یا بیشتر ادامه داشته باشد. این کودکان غالباً احساس افسردگی دارند، از عزت نفس پایینی برخوردارند، احساس درماندگی می­‌کنند و در خواب و خوراک نیز مشکل دارند. این اختلال به شدت اختلال افسردگی عمده در فعالیت و عملکرد روزانه کودک تداخل نمی‌­کند اما خلق افسرده و پایین ویژگی بارز شخصیت این کودکان شناخته می­‌شود.

اختلال دو قطبی

یکی دیگر از انواع پریشانی­‌های خلقی عبارت است از اختلال دوقطبی که در آن دوره­‌های پرانرژی شیدایی (مانیا؛ تحریک‌پذیری و خلق انفجاری) و دوره­‌های بی­‌انرژی مفرط و خلق پایین (افسردگی) مشاهده می­‌شود. این اختلال معمولاً در اواخر دوره نوجوانی ظاهر می­‌شود. کودکان و نوجوانان مبتلا به اختلال دو­قطبی دارای مشکلاتی از قبیل اختلال نقص توجه و بیش‌فعالی، اختلال رفتارهای نافرمانی هستند و اضطراب و تحریک‌پذیری به علاوه تغییرات شدید خلقی از شیدایی به افسردگی را تجربه می­‌کنند.

علت افسردگی

معمولاً نمی­‌توان یک عامل منحصر به فرد را علت افسردگی در فرد دانست. در غالب موارد به وجود آمدن و بروز افسردگی به علت مجموعه‌­ای از عوامل است که از فردی به فرد دیگر می‌­تواند متفاوت باشد اما به صورت خلاصه می­‌توان گفت که کاهش سطح بعضی از انتقال‌دهنده‌­های عصبی در سیستم اعصاب کودک، وجود اختلال افسردگی در بستگان فرد، بعضی حوادث بااهمیت در زندگی (مانند مرگ والدین و طلاق) و ابتلا به بیماری­­­­‌های مزمن می­‌تواند در به وجود آمدن اختلالات افسردگی نقش اساسی داشته باشد.

شناسایی افسردگی در کودک

اگر احساس می‌­کنید که کودک شما علائم اختلال افسردگی را دارا است، باید بدانید که هم ­اکنون وقت اقدام کردن است. با کودک، پزشک کودک و همسرتان در مورد علائم کودک صحبت کنید. بعضی از والدین به غلط این طور فکر می­‌کنند که این علائم خود به خود برطرف خواهند شد یا به علت خجالت یا احساس گناه تلاش می­‌کنند که مشکل کودک را به صورت خصوصی حل کنند.

اغلب والدین در مورد اتفاقاتی که برای کودک رخ می­‌دهد، خود را مسؤول می‌­دانند اما باید بدانیم که والدین علت افسردگی کودکان نیستند. اگرچه بعضی از مسائل مانند جدایی والدین از کودک، مرگ والدین یا بیماری آنها می‌­تواند در به وجود آمدن این اختلال نقشی داشته باشد. در نتیجه بهتر است در زمان­‌هایی که احساس می‌­کنید خانواده در شرایط پرتنش و بحرانی قرار گرفته، از کمک متخصصان و روانشناسان بهره‌­مند شوید. مهم است که به کودک خود یادآوری کنید که در صورت بروز هر مسأله­‌ای (در مورد افسردگی‌­­اش) در کنار او خواهید بود. کودکان مبتلا به افسردگی نیاز دارند که در مورد حمایت و پشتیبانی والدین تضمین­‌های کلامی و رفتاری بی‌شماری دریافت کنند. به یاد داشته باشید که کودکانی که به افسردگی مبتلا می­‌شوند، تمایل دارند دنیا و پدیده‌­های آن را به صورت منفی ادراک کنند، چراکه نگرش این کودکان تحت تأثیر افسردگی­‌شان قرار دارد. در نتیجه ممکن است طوری رفتار کنند که نیازی به کمک ندارند. خبر خوب در این مورد این است که در مورد افسردگی کودکان تلاش­ه‌ای متخصصان نتیجه‌بخش بوده و بالغ بر ۸۰ درصد کودکان افسرده‌­ای که تحت درمان قرار می­‌گیرند، بهبودی حاصل می‌­کنند. درمان افسردگی کودکان از طریق دارودرمانی، روان­درمانی یا ترکیبی از این دو حاصل می­‌شود.

راهکارهایی برای والدین درباره

زمانی که والدین متوجه می­‌شوند کودک یا نوجوانشان دچار افسردگی شده، احتمالاً احساس گناه شدیدی را تجربه می­‌کنند، چراکه احساس می­‌کنند توانایی خوشحال کردن کودک خود را نداشته­‌اند یا اینکه خود را مسبب پریشانی کودک می­‌دانند. به یاد داشته باشید که هیچ کدام از این نگرش‌­ها کمکی به شما نخواهد کرد. اگر این احساسات گناه و عذاب وجدان در شما شدید است، بهتر است در گام اول در مورد افکار خود با روانشناسان مشورت کنید. در ادامه:

مطمئن شوید که کودک داروهای تجویز شده را درست و طبق دستور روانپزشک مصرف می­‌کند

ضرورت دارد که کودک خود را فعال نگه دارید. پژوهش‌­ها نشان داده که فعالیت جسمانی می­‌تواند علائم افسردگی را تخفیف دهد.

عشق و محبت خود را در طول دوره بیماری کودک افزایش دهید. مکرر به کودک خود بگویید که به او عشق می‌­ورزید و در هر شرایطی در کنار و پشتیبان او خواهید بود.

کودک خود را بابت این موضوع سرزنش نکنید. به یاد داشته باشید که افسردگی و خلق پایین به معنای تنبلی و تن­‌پروری نیست.

در نهایت باید گفت که افسردگی می­‌تواند مسأله وحشتناکی برای والدین، کودک و خانواده­ باشد اما با درمان درست و پیگیری منظم آن و همین­ طور حمایت دلسوزانه والدین و خانواده، کودک شما به احتمال بسیار این دوره را پشت سر خواهد گذاشت و می‌­تواند دوباره شاد و پرانرژی شود.

مقالات مرتبط
ارسال نظر

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.