اخبار و جشنواره ها

علت کابوس دیدن کودکان

دقیقاً مشخص نشده که کودکان از چه زمانی خواب می­‌بینند اما دیده شده که حتی کودکان نوپا نیز در مورد رؤیاها و خواب­‌های خود صحبت می­‌کنند. در حالی­ که کابوس­‌های گاه­‌گاهی در هر کودکی دیده می­‌شود اما کابوس­‌ها در دوران پیش‌دبستانی، زمانی که ترس از تاریکی بروز می­‌یابد،­ به اوج خود می­‌رسد. نمی‌توان به طور کامل از بروز کابوس در خواب کودک جلوگیری کرد اما والدین می­‌توانند شرایطی را ایجاد کنند که موجب کاهش بروز کابوس در کودک شود و در صورتی که کودک کابوسی هم ببیند، والدین می‌توانند با آرام‌سازی کودک او را به تختخوابش برگردانند.

کابوس چه زمانی رخ می­‌دهد؟

کابوس ـ مانند رؤیاها ـ طی خواب و در زمانی که مغز دارای سطح فعالیت بالایی است، رخ می­‌دهد. در این حالت مغز شما ـ بر مبنای بعضی نظریه­‌های خواب ـ در حال بازیابی و تنظیم اطلاعات جدید با تجربه­‌های قبلی است. در این حالت تصاویری که به ذهن فرد خواب‌بیننده خطور می­‌کنند، آن‌چنان واقعی به نظر می­‌رسند که می­‌توانند منحر به تحریک هیجانات در فرد شوند. معمولاً کابوس­‌ها در مرحله­‌ای از خواب اتفاق می­‌افتند که به آن مرحله حرکات سریع چشم[1] یا REM گفته می­‌شود. علت این نام‌گذاری این است که در این مرحله چشمان فرد خواب‌بیننده در زیر پلک­‌هایش به سرعت به طرفین حرکت می­‌کند. معمولاً کابوس­‌ها در نیمه دوم خواب شبانه رخ می‌دهند چراکه در آن زمان، مدت زمان مرحله REM طولانی­‌تر است.

وقتی کودکان را به علت کابوس از خواب بیدار می­‌کنند، تصاویر در نزد کودک هنوز تازگی داشته و به نظر واقعی خواهند آمد. در نتیجه، رفتار فریاد کشیدن و درخواست کمک از والدین و همین­ طور ترسیدن بیش از حد پس از بیدار شدن از یک کابوس طبیعی است. در حدود سنین پیش‌­دبستانی کودک متوجه می­­‌شود که کابوس تنها یک رؤیای شبانه است و آنچه طی آن رخ می­‌دهد، واقعیت ندارد و نمی­‌تواند به او آسیبی برساند اما دانستن این نکته مانع احساس ترس کودک نخواهد شد. حتی کودکان بزرگ‌تر زمانی که از یک کابوس بیدار می­‌شوند، دچار احساس ترس می‌شوند و از والدین خود کمک می­‌طلبند.

کودکان به چه علت کابوس می­‌بینند؟

هیچ کس به درستی نمی‌­داند که چه چیزی باعث بروز کابوس در کودکان می­‌شود اما می‌دانیم که رؤیا و کابوس دیدن یکی از روش‌­های پردازش اطلاعات و افکار و هیجانات نزد کودکان است. در اغلب موارد کابوس‌­ها بدون هیچ علت خاصی بروز می‌­یابند. در موارد دیگر، کابوس‌­ها زمانی بروز می­‌کنند که کودک با بعضی شرایط پرتنش و چالش‌‌برانگیز مواجه شده باشد؛ مواردی مانند اسباب‌کشی، ورود به مدرسه جدید، تولد یک فرزند جدید در خانواده و….

در بعضی مواقع، کابوس­‌ها واکنش کودک به یک تروما مانند بلایای طبیعی، تصادف، جراحت و آسیب هستند. برای بعضی کودکان، به‌خصوص آنهایی که قوه تخیل و خیالپردازی خوبی دارند، خواندن کتاب­‌ها و دیدن فیلم­‌های ترسناک قبل از خواب می­‌تواند منجر به دیدن کابوس در طول خواب شود. پس‌زمینه کابوس­‌ها در غالب موارد منعکس‌کننده دغدغه­‌ها و مسائلی است که کودک در آن سن رشدی تجربه می­‌کند.

برای مثال کودکان کوچک­‌تر، حدود ۴ یا ۵ ساله، کابوس­‌هایی می‌بینند که زمینه اصلی آنها را جدایی از والدین تشکیل می­‌دهد. شخصیت­‌های اصلی کابوس­‌های کودکان را غول­‌ها، حیوانات، موجودات خیالی­، افراد آشنا، دزدان و مکان­‌های عجیب و غریب تشکیل می­‌دهند. به احتمال زیاد، کودک نمی­‌تواند تمام جزئیات کابوس خود را به یاد آورد اما معمولاً قادر است بعضی تصاویر و شخصیت­‌ها را به خاطر آورد.

تشویق خواب شیرین

شاید والدین نتوانند مانع بروز کابوس شوند اما می‌توانند فعالیت‌هایی انجام دهند که خواب کودک را به یک خواب شیرین تبدیل کنند.

موارد زیر می­‌توانند در فراهم آوردن یک خواب شیرین برای کودک یاری­‌رسان باشند:

ـ برای کودک یک زمان منظم خواب و بیداری در نظر بگیرید.

ـ بهتر است کودک یک سری رفتارهای معمول قبل از خواب مانند مسواک زدن یا دوش گرفتن داشته باشد. می­‌توانید یک صحبت کوتاه و آرامش‌بخش را قبل از خواب برای کودک لحاظ کنید.

ـ کودک قبل از خواب از دیدن فیلم­‌های ترسناک و خشن اجتناب کند.

ـ به کودک بگویید که کابوس واقعیت ندارد و تنها یک رؤیا است.

بعد از آنکه کودک کابوس دید:

ـ کودک را مطمئن کنید که شما آنجا هستید. به او بگویید که این یک کابوس بوده و حالا تمام شده. به او بگویید که «تو یک رؤیای بد داشتی اما حالا تو بیداری و همه چیز تمام شده».

ـ کمک کنید که کودک بتواند دوباره بخوابد. پیشنهاد یک وسیله یا شیء آرام‌کننده مانند یکی از عروسک­‌های کودک می‌تواند روش خوبی برای ایجاد آرامش در کودک و خواباندن دوباره او باشد. در این مورد می­‌توانید یک چراغ خواب را در اتاق کودک و در راهرو روشن بگذارید که کودک با اطمینان بیشتری به خواب رود.

ـ نشان دهید که احساس ترس کودک را درک می­‌کنید و به او بگویید همه انسان­ها رؤیا می­‌بینند و گاهی اوقات رؤیاها ترسناک هستند.

ـ نیازی نیست که در مورد کابوس کودک زیاد صحبت کنید. صرفاً تلاش کنید که کودک احساس آرامش و امنیت کرده و به خواب رود اما بهتر است در صبح فردای کابوس در مورد آن از او سؤال کنید. با صحبت کردن در مورد کابوس کودک در طول روز، تصاویر ترسناک کابوس قدرت خود را از دست خواهند داد و کودک دیگر از آنها نخواهد ترسید.

ـ برای اکثر کودکان بروز گاه­‌گاه کابوس امری کاملاً طبیعی است و جای نگرانی وجود ندارد اما اگر کابوس­‌های کودک به شکلی است که مانع خواب کافی او شده یا اینکه در کنار کابوس­‌ها، کودک بعضی مسائل و مشکلات رفتاری و هیجانی ـ مانند ترس­‌های شدید، نگرانی­‌های مفرط و بی­‌مورد، پرخاشگری و… ـ نشان می­‌دهد، به یک متخصص روانشناس بالینی کودک یا روانپزشک کودک مراجعه کنید. تکرار کابوس در کودکان می­‌تواند نشانه­ بعضی مسائل اضطرابی یا ترس­‌های شدید باشد. بهتر است در صورت مشاهده تکرار وقوع کابوس در در مورد مسأله با کودک صحبت کنید و بهتر آن است که از کمک یک متخصص بهره‌مند شوید.

مقالات مرتبط
ارسال نظر

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.