اخبار و جشنواره ها

برخورد درست با رفتار نامناسب کودک

بسیاری از والدین این تجربه را داشته‌اند که کودک آنها در مواقعی رفتار نامناسبی داشته باشد. گاهی این رفتار نامناسب کودکموجب آسیب رساندن به خود کودک یا اطرافیان می‌شود. در مواقعی رفتار نامناسب کودک موجب عصبانیت زیاد از حد والدین می‌شود. در تمام متون و مواردی که به عنوان راهنمای والدین ارائه می‌شود، آنها را از تنبیه بدنی و پرخاشگری کلامی منع می‌کنند اما در اینجا سؤالی مطرح می‌شود که والدین در برابر رفتار نامناسب کودک چه اقدامی انجام دهند و چه رفتاری در پیش گیرند که با حفظ عزت کودک به او بفهمانند که رفتار او غلط است و از تکرار آن جلوگیری کنند. در واقع برخورد مناسب چیست؟

روش‌های برخورد با رفتار نامناسب کودک

از جمله روش‌هایی که والدین می‌توانند در برابر رفتار نامناسب کودک در پیش گیرند، محروم کردن است. محروم کردن روشی است برای قطع رفتار نامقبول از طریق دور کردن کودک از هر اتفاق جذاب و تقویت‌کننده‌ای که رفتار نامقبول را تشویق و تقویت می‌کند. به خاطر ماهیت پیچیده محروم کردن، این روش برای کودکان پیش‌دبستانی (۳ تا ۵ سال) و بالاتر مناسب‌تر است تا کودکان خردسال. انتخاب مناسب برای کودکان خردسال «محروم کردن‌های کوچک» است. باید به محروم کردن به عنوان یک عمل آرام‌کننده نگریست تا یک نوع تنبیه. محروم کردن باید به قدر کافی کوتاه باشد تا به کودک اجازه دهد به موقعیت اصلی بازگردد و رفتار مناسب از خود نشان دهد. چندین محرومیت کوتاه بهتر از یک محرومیت طولانی است زیرا فرصت‌های بیشتری جهت یادگیری در اختیار کودک قرار می‌دهد. وقتی کودک به موقعیت اصلی بازمی‌گردد، والدین باید رفتار مناسب را به کودک خاطرنشان کنند و به محض اینکه کودک شروع به انجام آن کار کرد، او را تحسین کنند. به خاطر داشته باشید اگر کودک به انجام کار خوب ادامه دهد، باید بعدها او مورد تشویق نیز قرار گیرد. به عنوان مثال هنگامی که کودک به شدت به در و دیوار و به خود و اطرافیان ضربه می‌زند، در این هنگام والدین باید کودک را از موقعیت دور کنند و از بازی برای مدتی محروم کنند تا به رفتار مناسب دست یابند.

برنامه‌ریزی عمومی برای استفاده از محروم کردن را می‌توان در پنج مرحله خلاصه کرد: ۱) به کودک شرح دهیم محروم کردن چیست و چه موقع از آن استفاده خواهد شد (برای چه عمل خلافی). ۲) هنگامی که کودک کار خلافی انجام داد، باید او را در جریان کار خلافی که انجام داده، قرار داد. گاهی کودک از کار خلاف خود چندان مطلع نیست. ۳) مدت زمان ساکت بودن کودک را باید برای کودکان در نظر گرفت. ۴) زمان محرومیت را باید به کودک اطلاع داد. ۵) هنگامی که کودک به موقعیت اصلی بازگشت، باید رفتار مناسب کودک تقویت شود.

به منظور استفاده صحیح از محروم کردن، لازم است کودک مفاهیمی چون ساکت بودن و انتظار کشیدن را درک کند. اصولاً این درجه از ادراک بین دو و نیم تا چهار سالگی کاملاً شکل می‌گیرد.

مکان در نظر گرفته شده برای محرومیت باید آنقدر از محل فعالیت عمومی دور باشد که کودک نتواند دیگران را تحریک یا توجه جلب کند اما در عین حال باید آن قدر بزرگ باشد که کودک دچار ترس شدید نشود. باید یک مکان کسل‌کننده که کاری برای انجام دادن در آنجا موجود نباشد، برای محرومیت در نظر گرفت.

برنامه محروم کردن باید برای کودک توضیح داده شود. باید به کودک گفته شود هر بار که قوانین مشخصی را بشکند یا بلافاصله بعد از تذکر، انجام برخی کارهای مشخص را رها نکند، باید در موقعیت محروم شدن قرار گیرد. باید برای کودک شرح داده شود که محروم کردن بدین معنی است که کودک به یک مکان ساکت برود (مثلاً یک گوشه) و همان جا ساکت و بیکار بنشیند.

کودک باید متوجه این جریان بشود که این محرومیت به خاطر کار او بوده است و نباید بر سر این جریان با کودک مجادله کنید. اگر کودک به خاطر این جریان گریه کرد یا بدخلقی نشان داد، نباید به این امر توجه کنید و پس از ساکت شدن زمان محرومیت را در نظر بگیرید. باید در استفاده از برنامه محرومیت ثابت‌قدم باشید وگرنه کودک به رفتار نامطلوب خود ادامه می‌دهد و احتمال افزایش آن هم هست. بایستی در تعیین محل محرومیت به نکاتی توجه داشته باشید و از قرار دادن کودک در اتاقش خودداری کنید و مکان دیگری را برای این جریان در نظر بگیرید زیرا ممکن است کودک از اتاقش بترسد یا آنجا را با نارضایتی همراه ببیند.

گاهی اوقات والدین احساس می‌کنند که با عدم استفاده از روش‌های توأم با زور، از قدرت خویش کناره‌گیری کرده‌اند. این واقعیت ندارد. والدین همیشه امکان استفاده از قدرت را در هر موقعیتی دارند. هر چند والدینی که گاهی از قدرت مستقیم برای حل تعارضات استفاده می‌کنند، معمولاً درمی‌یابند که هر چه کودک بزرگ‌تر می‌شود، برای دستیابی به نتیجه مشابه به نیروی بیشتری نیاز دارند. روش محروم‌سازی معمولاً با مرور زمان و استفاده مداوم اثربخش است.

مقالات مرتبط
ارسال نظر

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.