تحریک الکتریکی مغز tdcs

دستگاه tDCS، از ابزارهای مورد استفاده برای نوروتراپی است و نوروتراپی یعنی درمان سلولی عصبی. tDCS دارای یک باطری ۹ ولتی بوده که جریان مستقیم حداکثر ۳ میلی آمپر ایجاد می کند جریان الکتریکی ایجاد شده به دو سنسور یا الکترود هدایت می گردد.  هر چه میزان جریان  الکتریکی بالاتر باشد اثرات بیشتری مورد انتظار خواهد بود. اندازه الکترودهای مورد استفاده ۲۵ الی ۳۵ سانتی متر مربع می باشد که برای برقراری اتصال مناسب بین دو الکترود و پوست سر از خیس کردن الکترود با آب معمولی یا محلول آب نمک یا کرم های مخصوص استفاده می گردد.الکترودها دارای یکی قطب مثبت (آند) و دیگری قطب منفی (کاتد) می باشند که بر روی پوست سر قرار داده می شود. قطب مثبت برای افزایش فعالیت الکتریکی و قطب منفی برای کاهش فعالیت الکتریکی مورد استفاده قرار می گیرد.

با توجه به نوع بیماری و مشکل فرد و هدفی که در استفاده از tDCS داریم محل قراردادن الکترود ها متفاوت خواهد بود، این بدان علت است که نواحی مختلف در مغز ما از نظر فیزیولوژیکی از عملکرد و وظایف مختلفی برخوردار هستند. هدف درمانگر افزایش در میزان برخی فعالیت های الکتریکی مغز و یا کاهش در فعالیت های الکتریکی دیگر مغز است. با استفاده از tDCS، تغییراتی در فعالیت های خودکار الکتریکی مغز، داده می شود.

موارد کاربرد tDCS چیست؟

tDCS به عنوان یک ابزار غیرتهاجمی و ابزاری برای تحریک انعطاف پذیری نورونی مغز، در اختلال های روانپزشکی و نورولوژیکی که ناشی از نقص در تحریک پذیری قشری است مثل صرع، میگرن، سکته مغزی، افسردگی و غیره کاربرد دارد. tDCS همچنین نتایج درمانی در اختلالاتی مثل اسکیزوفرنی، بی اشتهایی و پرخوری، وزوز گوش، اختلال درد و … داشته است. در واقع، tDCS بر انواعی از حوزه های حسی، حرکتی، شناختی و هیجانی اثر دارد. tDCS در بهبود سرعت پردازش مغزی، ظرفیت حافظه، توجه و کلیه عملکردهای شناختی موثر است. این روش علاوه بر استفاده در جمعیت بالینی قابلیت استفاده در افراد سالم را نیز دارد. بررسی روی افراد سالم نشان داده که tDCS در بهبود عملکرد شناختی افراد در برخی از تکالیف همچون زبان، ریاضی، فراخنای توجه، حل مساله، حافظه و هماهنگی موثر بوده است. به دلیل استفاده از جریان الکتریکی ضعیف، tDCS قابلیت استفاده در کودکان را نیز دارد. طی سالهای اخیر، استفاده از tDCS در اختلالات دوران کودکی همچون بیش فعالی/عدم تمرکز (ADHD)، اختلالات یادگیری (LD)، اختلال درخودماندگی (Autism)، تاخیر تکلم و عقب ماندگی ذهنی (Mental Retarded) روند گسترده ای داشته و امید تازه ای برای درمان این اختلالات به وجود آورده است. جذابیت، کاربرد آسان و کم خطر بودن tDCS در مقایسه با سایر روش های تحریک مغزی همچون TMS و در عین حال ایجاد اثرات درمانی مشابه با TMS، آن را به ابزاری توانمند در عرصه پژوهش و درمان تبدیل کرده است.

تعداد و طول جلسات tDCS

به طور کلی جلسه های درمانی به طور روزانه است و بین ۲۰ تا ۳۰ دقیقه طول می کشد. تعداد جلسات اغلب ۱۰ جلسه بوده، گاه ممکن است درمان با این روش تا ۱۵ جلسه هم به طول بیانجامد. احساسی خفیف از سوزش در ناحیه اتصال الکترودها دیده می شود که بعد از ۳ یا ۴ جلسه، رفع می شود.

مزیت های استفاده از tDCS

  • در بیماران سالخورده و یا افراد دارای ضعف ارگانیک، بیماران حامله بعلت ممنوعیت در استفاده از دارو، بیماران دارای کودک شیرخوار، افرادی که به لحاظ طبی به استفاده از داروهای خاصی منع شده اند، یا بیماری مقاوم به درمان های دارویی و افرادی که تمایل به مصرف دارو ندارند، tDCS بعنوان یک روش غیر دارویی دارای مزیت است.
  • درمان درد های مزمن و نیز توانبخشی بعد از سکته های مغزی و نیز درمان کمکی برای رواندرمانی یا دارو درمانی در افسردگی از مزیت دیگر این روش است.
  • tDCS به تنهایی نیز کاربرد درمانی دارد که در صورت استفاده از tDCS در کنار دارو درمانی یا رواندرمانی، باعث بالا رفتن أثرات درمانی می شود.
  • یک درمان کوتاه مدت و بدون درد است. عوارض جانبی دارو ها را نداشته و ضرری متوجه بیمار نمی کند.
  • افراد سالم نیز برای افزایش توان عملکرد مغزی، تقویت حافظه و افزایش قدرت یادگیری از tDCS استفاده می نمایند.

آیا استفاده از tDCS عوارض جانبی به دنبال دارد؟

پس از پنج دهه استفاده از tDCS و صدها بررسی آزمایشی و بالینی هیچ عوارض جدی برای tDCS ذکر نشده است. مطالعات حیوانی نیز نشان داده اند که شدت تحریک با tDCS صدها بار کمتر از شدت تحریکی است که قادر است آسیب بافتی در مغز انسان ایجاد کند. اثرات جانبی ای که به وفور ذکر شده و کاملا طبیعی است شامل احساس خستگی، بی خوابی، سردرد و سوزش در ناحیه زیر الکترودها است که همگی پس از 72 ساعت برطرف می شوند.

موارد منع استفاده

بیمارانی که باطری قلب، دستگاه تنظیم کننده ضربان قلب و یا ایمپلنت فلزی در داخل جمجمه دارند و افرادی که دارای تشنج هستند، نمی توانند از tDCS، استفاده نمایند. همچنین در صورت وجود جای زخم در سر، محل اتصال الکترودها باید تغییر کنند.

مقالات مرتبط