ترس کودکان از دکتر و پزشک

ترس کودکان از دکتر امری بسیار شایع است و می توان با اتخاذ تدابیری این ترس را کمتر و کمتر کرد.

گاهی کودکان از چیزهایی می‌ترسند که واقعا به آنها آسیب می‌رسانند. مراجعه به مطب پزشک یا بیمارستان ممکن است برای کودک مستلزم تحمل درد و ناراحتی باشد؛ وقتی کودک این موضوع را بفهمد این رفت و آمدها می‌توانند او را بترسانند و باعث بروز مشکلاتِ رفتاری در او شوند.

هیچ کس مشتاقانه از امکان قرار گرفتن تحت عملی استقبال نمی‌کند که احتمالا سبب ناراحتی‌اش می‌شود. حضور در مکانی کاملا ناشناخته و پر از دستگاه‌ها و بوها و افراد نا آشنا می‌تواند برای بزرگ‌سالان هم مانند بچه‌ها نگرانی و اضطراب به بار آورد. ولی تفاوت چشمگیر بزرگ‌سالان و کودکان این است که بزرگ‌سالان معمولا خود را متقاعد می‌کنند که انجام این کارِ ناخوشایند برای سلامت عمومی‌شان لازم است. با اکراه به تزریق تن می‌دهیم تا از آنفولانزا یا بیماری‌های دیگر پیش گیری کنیم و به احساس ناخوشایند کوتاه مدت عمل جراحی رضایت می‌دهیم، چون می‌دانیم بعد از ان از شر یک ناراحتی و بیماری خلاص می‌شویم. کودکان خردسال هنوز تجربه یا توانایی تفکر برای درک چنین ارتباطی را ندارند و این عامل می‌تواند مراجعه‌ی عادی به پزشک را به سرچشمه‌ی ترسی شدید تبدیل کند؛ بستری شدن در بیمارستان که دیگر جای خود دارد.

از لحاظ نظری، اصلِ در معرض گذاریِ تدریجی باید روش موثری برای کاهش ترسِ کودک از پزشک باشد. اگر کودک در چند مرتبه‌ای که به مطب پزشک یا بیمارستان می‌رود، همیشه با پدیده‌های خوشایند مواجه شود؛ اگر با آنچه در آن جا می گذرد آشنا باشد و اگر هیچ وقت اذیت نشود، ترس طبعا فروکش خواهد کرد. این موضوع پایه و اساسِ در معرض گذاری تدریجی است. با همه‌ی این احوال، تدارک این نوع در معرض گذاری تدریجی برای مراجعه به پزشک و بیمارستان که معمولا فقط در مورد نیازِ جدی به درمان پیش می‌آید، دشوارتر و تقریبا غیر عملی است. با وجود این، می‌توانیم برای کمک رساندن به فرزندان‌مان در غلبه بر ترس شان از پزشک، دندان‌پزشک و حتی اقامت در بیمارستان، اقداماتی به عمل آوریم.

هرگز به فرزندتان در مورد مراجعه به پزشک دروغ نگویید و هرگز کودک را به طور ناگهانی در معرض معاینه‌ی غافلگیرانه‌ی پزشک یا بیمارستان قرار ندهید. همان‌طور که پیش تر گفتیم، در مورد چیزی دردآور، به کودک نگویید اصلا درد ندارد. به عبارت دیگر، بدون گفتگوی مفصل در خصوص جنبه‌های منفیِ چیزی، می‌توانید تصدیق کنید که ممکن است چندان هم خوشایند نباشد. حتما فرزندتان را مطمئن کنید که کاملا از عهده‌ی آن موقعیت بر می‌آید، هیچ ناراحتی و دردی مدت زیادی طول نمی‌کشد، و زمانی را صرف توضیح تجارب مشابهی کنید که خودتان از سر گذرانده‌اید. نکته‌ی اخیر فرزندتان را آسوده خاطر می‌کند و به او امکان می‌دهد با تجربه‌ی شما هم ذات پنداری کند. این گفتگوی مقدماتی را با موقعیتی که فرزندتان با آن رو به رو خواهد شد وفق دهید؛ مراجعه به پزشک برای تزریق عادی به اندازه‌ی اقامت یک هفته‌ای در بیمارستان، نیاز به توضیح ندارد.

راهبردهایی به فرزندتان ارائه کنید که او بتواند با استفاده از آنها ترسش را تخفیف دهد. اکثراً، وقتی در موقعیت‌هایی قرار می‌گیریم که باعث ترس و ناراحتی شدیدمان می‌شوند، راهبردهای کم بُردی هم برای آرام کردن خود فراهم می‌آوریم. یاد می‌گیریم در چنین مواقعی به چیزهای خوشایند و آرامش بخش فکر کنیم، گاهی با تنفس آرام و شل کردنِ ماهیچه‌ها برای تقابل با فشارهای عصبی، تعمداً می‌کوشیم با آرامش رفتار کنیم. غالباً چیزهای مثبتی مثلِ («آرام باش»، «از عهده‌اش بر می‌آیم»، یا «شجاع خواهم بود») به خود می‌گوییم تا بتوانیم راحت‌تر از عهده‌ی موقعیت‌های دشوار برآییم و افکار مثبت را جایگزین افکارِ نگران‌کننده کنیم. می‌توانید به فرزندتان کمک کنید. تا همین کار را بکند.

جملاتی که در زمان ترس کودکان از دکتر است:

به چیزی که از آن می‌ترسی فکر نکن. در عوض تصور کن که مشغول انجام کاری لذا بخش یا در مکانی هستی که آن جا را دوست داری. بگذار ذهنت به سوی افکار دل پذیر (مثل توپ بازی یا گردش در پارک) متمایل شود.

  • با تنفس آهسته و عمیق آرامش خود را حفظ کن. این کار به تو کمک می‌کند آرامش پیدا کنی.
  • فکر کن کسی که دوست داری، کسی که از تو بزرگ‌تر و شجاع‌تر است، در چنین موقعیتی چگونه رفتار می‌کند. فرض کن، همان شخص هستی و تا جایی که می‌توانی سعی کن درست به طریق رفتار کنی که فکر می‌کنی شخص رفتار می‌کند.
  • در سکوت به خودت بگو: آرام باش، «راحت باش»، «زیاد طول نمی‌کشد»، «من پسر [یا دختر] بزرگی هستم». اگر به خودت بگویی نمی‌ترسم، عملا کمتر از احساس ترس می‌کنی تا با خودت راجع به نگرانی حرف بزنی.

گفتنی است، کودکانی که پیروی از این اقدامات کاهنده‌ی ترس را فرا گرفته‌اند، نه تنها آرامش بیشتری احساس می‌کنند، بلکه طی عملیات (پزشکی) پر درد هم ناراحتی جسمانی کمتری را حس می‌کنند. دکتر باربارا ملامِد این تعلیمات را برای تخفیف اضطراب کودکان هراسانی که در فهرست مراجعه به دندان پزشک‌اند و حتی آنها که دستخوش فشارهای روحی شدید‌ترِ ناشی از بستری شدن در بیمارستان قرار دارند، در مقیاس وسیعی با موفقیت به کار برده است. به کودکانی که در شرف گذراندن عمل پر اضطراب کاتتریزاسیون قلبی هستند، تمرین‌های خاصی بر طبق همین روش ها داده می‌شود تا از ترسشان بکاهند.

مقالات مرتبط