اخبار و جشنواره ها

تشخیص و درمان حساسیت غذایی در کودکان

حساسیت غذایی در کودکان کمتر از آن هستند که تصور می‌شود. در واقع غذاها مسؤول بروز حساسیت در 2 درصد بزرگسالان و 6 تا 8 درصد کودکان است.

تشخیص و درمان حساسیت غذایی در کودکان

حساسیت غذایی مانند سایر انواع حساسیت‌ در بچه‌ها، بیشتر در شیرخواران و کودکان کوچک‌تر از شش سال دیده می‌شود. در حالی که حساسیت غذایی در عده‌ای با واکنش‌های خفیفی همراه است ولی در بعضی کودکان می‌تواند منجر به بروز واکنش‌های بسیار شدید و حتی مرگ شود. در حالی که هر غذایی می‌تواند حساسیت‌زا باشد ولی بیشتر علل حساسیت در بچه‌ها شیر یا سایر غذاهایی هستند که عبارتند از:

  • تخم مرغ
  • بادام زمینی، بادام درختی و گردو
  • سویا
  • ماهی (مثل ماهی تن و قزل‌آلا)، حلزون، میگو و خرچنگ
  • شکلات

اگر کودکتان حساسیت غذایی داشته باشد، علت این است که سیستم ایمنی بدن او نسبت به پروتئین غذاها عکس‌العملی شدیدتر از حالت معمول نشان می‌دهد. سیستم ایمنی برای مقابله با غذایی که ممکن است مضر باشد، ماده‌ای به نام آنتی‌بادی تولید می‌کند. در این فرآیند موادی به نام هیستامین و مواد شیمیایی دیگری که آنها را میانجی یا مدیاتور می‌نامند، در بدن ترشح می‌شود که نتیجه آن بروز علائم حساسیت خواهد بود. به هر حال شما قادر هستید احتمال بروز حساسیت غذایی را در کودکتان کاهش دهید، به این شرط که حداقل تا شش ماهگی او را از خوردن شیر خودتان محروم نکنید.

حالت دیگر که آن را عدم تحمل غذا یا حساس بودن به غذا می‌نامند، ارتباطی با حساسیت غذایی یا آلرژی غذایی ندارد. اگرچه عنوان آنها طوری است که باعث تداخل معنی در یکدیگر می‌شود و گاه باعث به کار بردن یکی به منظور بیان دیگری می‌شود ولی عدم تحمل غذا یک مشکل هضمی است که به واسطه غذا ایجاد می‌شود ولی سیستم ایمنی را درگیر نمی‌کند. برای مثال علائم حاصله در کودکی که به عدم تحمل لاکتوز مبتلا است، به علت نقص و کمبود آنزیمی در دستگاه گوارش است که کارش هضم قند خون است. در این صورت کودک با خوردن شیر دچار درد معده، نفخ و اسهال می‌شود.

علائم حساسیت غذایی در کودکان

چون عدم تحمل غذا موجب بروز گاز، نفخ و درد معده می‌شود، امکان دارد یک حساسیت غذایی واقعی مدت کمی بعد از خوردن غذا به طور ناگهانی با علائمی چون بثورات، کهیر، استفراغ و دل درد شروع شود. وجود چنین علائمی ممکن است شما و پزشک را به وجود حساسیت غذایی مشکوک کند. نشانه‌های اختصاصی حساسیت غذایی در بعضی از کودکان عبارتند از:

  • مشکلات پوستی (بثورات خارش‌دار، کهیر و تورم)
  • مشکلات تنفسی (عطسه، خس خس سینه و گرفتگی گلو)
  • مشکلات معده (تهوع، استفراغ و اسهال)
  • مشکلات گردش خون (رنگ‌پریدگی، سردرد خفیف و فقدان هوشیاری)

در حالی که بیشتر کودکان نسبت به غذاهای خاصی ظرف چند دقیقه واکنش فوری نشان می‌دهند، عده‌ای دیگر ممکن است علائمشان بعد از چند ساعت یا به ندرت چند روز بعد تظاهر کند. شدت واکنش به حساسیت ممکن است از درجات خفیف تا شدید، بسته به قدرت تأثیر آن در چند منطقه بدن متفاوت باشد. در عین حال، اگر کودکتان به شدت دچار حساسیت باشد، حتی مقدار کمی از ماده حساسیت‌زا می‌تواند واکنشی بالقوه خطرناک و سخت ایجاد کند.

خوشبختانه شدیدترین واکنش حساسیت غذایی که به آن واکنش «آنافیلا کتیک» می‌گویند، بسیار نادر است اما وقتی رخ دهد بدون هیچ گونه نشانه آگاه‌کننده قبلی به سرعت پیشرفت می‌کند که باید فوراً مورد درمان قرار گیرد. علائم آن عبارتند از:

  • تورم گلو و زبان
  • اشکال در تنفس
  • خس‌خس سینه
  • افت ناگهانی فشار خون
  • خیز (تورم) سر و گردن
  • آبی شدن رنگ پوست
  • از دست دادن هوش

گاهی غذاهای اسیدی مثل آب پرتقال یا فرآورده‌های گوجه فرنگی ممکن است در اطراف دهان سبب پیدایش بثوراتی شوند که با حساسیت غذایی اشتباه می‌شوند. حالات خاص دیگری مانند مسمومیت غذایی که با استفراغ و اسهال همراه است نیز می‌تواند به اشتباه حساسیت غذایی تلقی شود. همچنین خوردن آبمیوه زیاد موجب اسهال شده و اغلب به حساسیت غذایی نسبت داده می‌شود.

تشخیص و نحوه برخورد با حساسیت غذایی در کودکان

چون حساسیت غذایی می‌تواند خطرناک باشد، اگر کودکتان به نوعی ماده غذایی حساسیت دارد، در این مورد با پزشک او صحبت کنید. برای کمک به تشخیص، متخصص کودکان ممکن است اطلاعات شما را جمع‌بندی و درخواست چند آزمایش کند یا شما را برای انجام آزمایشات بیشتر به یک متخصص آلرژی معرفی کند. گاهی وجود حساسیت غذایی مشخص است، مثل زمانی که کودک با خوردن گردو دچار کهیر و تورم لب می‌شود اما در موارد دیگری که عامل حساسیت‌زا مشخص نیست، بعضی آزمایش‌ها مثل تست خراش پوست و تست‌های خونی می‌توانند به تشخیص قطعی کمک کنند.

در تست خراش پوستی، پزشک قطره‌ای از عصاره‌ غذای مشکوک را در ساعد دست کودک قرار می‌دهد. بعد یک خراش کوچک پوستی در محل گذاشتن قطره ایجاد می‌کند تا ذره‌ای از ماده مورد نظر وارد پوست شود. در صورتی که در فاصله پانزده دقیقه کودک نسبت به این ماده واکنشی نظیر تورم یا خارش در محل خراش پیدا کند، داشتن حساسیت به ماده غذایی مورد نظر اثبات می‌شود.

در تست خون مقدار آنتی‌بادی موجود در خون را نسبت به آن ماده غذایی اندازه می‌گیرند. این آنتی‌بادی، ایمنوگلوبولین E یا IgE نامیده می‌شود. نمونه‌ای از خون کودکتان گرفته و به آزمایشگاه فرستاده می‌شود. در آنجا نمونه خون را با تعدادی از عصاره غذاها، یک به یک مخلوط می‌کنند تا ایجاد آنتی‌بادی نسبت به غذایی خاص را مشاهده کنند. نتیجه این آزمایشات طی یک تا دو هفته مشخص می‌شود.

اگرچه متخصص اطفال یا آلرژیست (متخصص آلرژی) ممکن است این آزمایشات را توصیه کند ولی اینها تست‌های کاملی به شمار نمی‌روند. با وجود این، با توجه به نتایج تست‌ها و تفسیر آنها پزشک در زمینه رژیم غذایی مخصوصی که دربرگیرنده واکنش‌های کودکان نسبت به غذاهایی خاص است، صحبت خواهد کرد. ممکن است پزشک از شما بخواهد دفترچه‌ای را برای ثبت هر غذایی که می‌خورد و نوع واکنشی که نسبت به بعضی از آنها نشان می‌دهد، تهیه کنید و نسخه‌ای از آن را در اختیار او قرار دهید.

ممکن است توصیه کند کودکتان را روی یک رژیم غذایی حذفی بگذارید. به این معنی که برای مدتی غذاهایی را که مشکوک به نظر می‌رسند، از رژیم غذایی او حذف کنید و ببینید که آیا با کنار گذاشتن آنها علائم حساسیت از بین خواهند رفت یا خیر. اگر نتیجه خوب بود، راهنمایی خواهد کرد چند هفته بعد دوباره غذاهای مظنون به ایجاد حساسیت را با رعایت فاصله زمانی معین، یک به یک به رژیم غذایی او وارد کنید تا معلوم شود نسبت به کدام غذا علائم حساسیت بروز می‌کنند. رژیم غذایی حذفی باید زیر نظر پزشک تعیین شود تا مطمئن شوید که کودکتان از نظر تأمین مواد مغذی لازم دچار محرومیت غذایی نشود. علاوه بر آن گاهی برگشت به یک غذای خاص در رژیم غذایی نیاز به نظارت پزشک و انجام مجدد تست غذایی دارد. بعضی از آلرژیست‌ها حتی مایلند ناظر خوردن غذای خاص و دیدن نحوه واکنش بدن کودک نسبت به آن غذا باشند.

راه اصلی درمان حساسیت غذایی در کودکان عبارت است از خودداری از مصرف غذاهایی که نسبت به آنها حساسیت وجود دارد. پزشک، شما را ترغیب خواهد کرد تا زمان رسیدن کودکتان به سنین بالاتر و تکرار آزمایش حساسیت و اطمینان از رفع حساسیت، او را از خوردن تخم مرغ منع کنید. حتی اگر حساسیت به تخم مرغ با سفیده آن مرتبط باشد، از خوردن زرده آن نیز باید خودداری شود زیرا ممکن است ذره‌ای از سفیده تخم مرغ با زرده مخلوط شود و تشخیص را مشکل کند، بنابراین بهتر است در اوایل زندگی از مصرف آن به تنهایی یا به صورت ترکیب در غذاهایی که حاوی آن هستند به طور کلی صرف نظر شود، به‌خصوص باید به کودکتان آموزش دهید زمانی که خارج از منزل به سر می‌برد، از خوردن غذاهایی که ممکن است از طرف دوستانش به او تعارف شود، با احتمال اینکه ممکن است حاوی تخم مرغ باشند، خودداری کند. هر وقت محصولات غذایی آماده‌ای را می‌خرید، دقیقاً ترکیب غذایی نوشته شده روی بسته‌بندی آن را مطالعه کنید تا مطمئن شوید عاری از موادی است که کودکتان نسبت به آنها حساسیت دارد. همچنین وقتی به طور خانوادگی به رستوران می‌روید، در مورد اجزای ترکیبی غذاهای نوشته شده در فهرست غذاها کسب اطلاع کنید.

به خاطر داشته باشید که برای رفع حساسیت غذایی هیچ درمانی وجود ندارد و تنها پرهیز از غذاهای حساسیت‌زا می‌تواند مشکل را حل کند.

مقالات مرتبط
ارسال نظر

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.