مراحل و کیفیت خواب کودک

0 37

خواب چون نیاز به غذا، آب و رفع درد از انگیزه‌های بسیار قوی نزد بشر است. ما تقریباً یک‌سوم طول عمر خود را در خواب می‌گذرانیم لذا خواب از اهمیت بسیار خاصی برخوردار است و ضروری است که بهداشت و کیفیت آن را به خصوص نزد نوزادان که در حال رشد هستند، رعایت کنیم. خواب نوعی رفتار است. رفتاری که در زمان نوزادی و کودکی بیشتر از ما سر می‌زند. کودک در اوایل تولد تقریباً هشتاد درصد از عمر خود را به خواب مشغول است. خواب دارای چهار مرحله است که یکی از مراحل آن خواب رم (REM) نامیده می‌شود. قسمت اعظم خواب کودک از خواب رم تشکیل می‌شود. «می‌توان گفت این مرحله از خواب به رشد ساختارهای مغزی کودک ارتباط دارد» (راف واگ، موزیو، ۱۹۹۶).

مراحل خواب کودک

به طور کلی خواب کودک شامل دو مرحله است که البته این دو مرحله برای تمامی افراد در تمامی سنین وجود دارد و فقط میزان آن متفاوت است.

۱) خواب با حرکات سریع چشم (REM): زمانی است که شیرخوار در طول خواب دارای رؤیای فعال است. در طول این مرحله پلک‌ها بسته هستند و کره چشم در زیر پلک‌های بسته حرکت می‌کنند که نشان‌دهنده این امر است که کودک مشغول رؤیا دیدن است و عضلات صورت او منقبض می‌شود. این موارد کاملاً عادی است.

۲) خواب بدون حرکات سریع چشم (NON_REM): این مرحله خود دارای چهار مرحله است که عبارت است از خواب‌آلودگی، خواب سبک، خواب عمیق و خواب بسیار عمیق. در حین خواب‌آلودگی تا عمیق‌ترین مرحله خواب به تدریج فعالیت کودک و نیز تنفسش کاهش می‌یابد و کودک آرام می‌شود. در عمیق‌ترین مرحله خواب، کودک عملاً بی‌حرکت می‌شود.

یک تا سه ماهگی

در این زمان شیرخوار اجتماعی‌تر می‌شود و زمان بیدار ماندنش در طول روز بیشتر خواهد شد. همچنین ظرفیت معده کودک بیشتر می‌شود. در نتیجه در هر بار تغذیه شیر بیشتری می‌خورد و نیاز به تغذیه مکرر کاهش می‌یابد. در سه ماهگی بیشتر شیرخواران ـ ولی نه همه آنها ـ تمام شب را یکسره می‌خوابند.

چهار تا هفت ماهگی

بسیاری از کودکان در این سن ترجیح می‌دهند روزانه در دو نوبت یکی صبح و دیگری در وسط روز به خواب روند. به طور کلی در این سن بهتر است اجازه داده شود کودک به هر میزان که می‌خواهد بخوابد اما اگر خواب عصر کودک طولانی شود، ممکن است باعث ایجاد اختلال در خواب شب شود. در صورت بروز چنین مشکلاتی کودک را از خواب طولانی عصر بیدار کنید.

در این سن از آن جهت که کودک هوشیارتر و فعال‌تر است، این امکان وجود دارد که در پایان روز و هنگام خواب همچنان فعال و سرحال باشد. این امر را می‌توان با تعیین یک برنامه ثابت برای زمان خواب کودک مدیریت کرد. در این سن برای آرام کردن کودک باید روش‌های مختلفی را امتحان کرد تا دریابیم کودک با کدام روش آرام‌تر و آماده خوابیدن می‌شود. این روش‌ها متفاوت است و بسته به کودک می‌تواند متغیر باشد؛ از جمله این روش‌ها می‌توان به حمام گرم، ماساژ بدنی، تکان ملایم، موسیقی لطیف و… اشاره کرد.

هشت تا دوازده ماهگی

در هشت ماهگی کودکان هنوز از دو خواب نیمروزی منظم استفاده می‌کنند؛ یکی در هنگام صبح و دیگری در بعد از ظهر. در این سن این احتمال وجود دارد که خواب کودک در شب تا دوازده ساعت به طول بینجامد بدون آنکه نیازی به تغذیه نیمه شب باشد. در این زمان اضطراب جدایی در کودک شکل می‌گیرد و به احتمال بسیار بالا کودک در هنگام رفتن به تختخواب مقاومت خواهد کرد و نیمه شب در جستجوی والدین چندین بار از خواب بلند خواهد شد. قبل از هر چیز، والدین نباید واکنشی نشان دهند که بیداری نیمه شب باعث تشویق و تقویت کودک برای ماندن در کنار پدر و مادر شود. در این مواقع والدین می‌توانند به کنار کودک خود بروند تا از سلامت او مطمئن شوند، او را آرام کنند، تکانش دهند، بغلش کنند و در صورت نیاز به او آب دهند اما نباید چراغ را روشن کنند یا او را به تختخواب خود ببرند. در این صورت بازگرداندن کودک به تخت خود بسیار دشوار است.

هنگامی که در این سن کودک نیمه شب از خواب برمی‌خیزد، والدین باید قبل از آرام کردن او به چند نکته توجه کنند. مهم‌ترین نکته این است که گریه کودک به خاطر بیماری نباشد. عفونت گوش یا تورم حنجره می‌تواند کودک را نیمه شب از خواب بلند کند. نکته بعدی پوشک نوزاد است که در صورت نیاز به تعویض این کار باید خیلی سریع و در نور کم انجام گیرد.

نکاتی برای والدین

شیرخواران را به پشت بخوابانید زیرا امن‌ترین وضعیت برای نوزاد شیرخوار خوابیدن به پشت (طاق باز) است. این کار باعث کاهش احتمال بروز سندرم مرگ ناگهانی نوزاد (SIDS) می‌شود. علت این مرگ دقیقاً مشخص نیست اما به احتمال زیاد با خوابیدن شیرخوار بر روی شکم اکسیژن کمتری به کودک می‌رسد و گاز دی‌اکسید کربن کمتری از ریه نوزاد خارج می‌شود. حتی زمانی که کودک شما به پشت خوابیده است، از قرار دادن وسایلی مانند بالش، لحاف یا توپ‌های نرم و عروسک در اطراف او پرهیز کنید چون ممکن است صورتش در بین آنها فروبرود و راه تنفسش مسدود شود.

یک تشک سفت و پوشیده شده با ملحفه امن‌ترین مکان خواب برای شیرخوار است .

درجه حرارت اتاق شیرخوار باید در حد مطلوب ثابت نگه داشته شود و کودک نزدیک دستگاه‌های تهویه هوا، پنجره باز، دستگاه مولد گرما (بخاری و…) قرار نگیرد.

برای خواب کودک بهتر است از لباس خواب استفاده شود تا نیاز به پوشش دیگری مثل پتو نباشد.

مقالات مرتبط